ถั่วแฮ ไล่ผี ดีต่อสุขภาพ

ถั่วแฮ ไล่ผี ดีต่อสุขภาพ………..‘พี่ต้อม’

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cajanus cajan (L.) Millsp.
ชื่อวงศ์ : FABACEAE
ชื่ออื่ : ถั่วแระ ถั่วแระผี ถั่วแม่ตาย ถั่วแรด มะแฮะ มะแฮะต้น ถั่วแระต้น ถั่วเห้ จังกูดอ (Kacang guda) Angola pea, Congo pea, Pigeon pea
ลักษณะทั่วไป : ไม้พุ่ม สูง ๑ – ๓ เมตร แขนงมีขนสีเทา ใบประกอบแบบขนนกมีสามใบย่อย ดอกช่อแบบกระจะ ออกที่ปลายยอดหรือใกล้ปลายยอด กลีบดอกสีเหลือง ขนาดใหญ่กว่ากลีบเลี้ยงสามเท่า ผลเป็นแบบถั่ว รูปขอบขนานแกมรูปแถบ ๓ – ๖ เมล็ด
การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด
ถั่วแฮ ถั่วเห้ ขับผี ขับปัสสาวะ
…..“ถั่วแฮ” เป็นชื่อที่หมอยาอีสานเรียก “ถั่วแระ” ของคนภาคกลาง แต่คนไทใหญ่จะเรียกว่า “ถั่วเห้” ออกเสียงคล้ายๆ กับการไล่ตะเพิด ถั่วแฮเป็นไม้มงคลที่คนไทใหญ่จะนำมาปลูกไว้หน้าบ้านไว้เห้ (ไล่ตะเพิด) ผีและสิ่งไม่ดีออกไป ใช้พรมน้ำมนต์ตอนขึ้นบ้านใหม่ ในช่วงสงกรานต์จะนำไปใส่แจกันบูชาพระ นำไปขึ้นวัดวันปีใหม่ แต่ในด้านประโยชน์ใช้สอยแล้ว การปลูกถั่วแฮไว้ใกล้ๆ บ้าน เป็นความมั่นคงทางอาหารและยา
…..ในด้านอาหารถั่วแฮมีประวัติการใช้ในการดำรงชีพของมนุษย์มายาวนานถึง ๓,๐๐๐ ปี พ่อหมอตุ๊ก หมอยาไทใหญ่บอกว่า ถั่วเห้เป็นอาหารบำรุงร่างกาย ส่วนแม่หมอยามือลอ มะแซ อำเภอรามัน จังหวัดยะลา เล่าว่า ในสมัยก่อนชาวบ้านจะปลูกทุกอย่าง ตั้งแต่ ข้าว ต้นลูกเดือย งา มันแกว หัวมันชนิดต่างๆ พืชผักนานาชนิด และถั่วสารพัดชนิด รวมทั้งจังกูดอ (Kacang guda) หรือถั่วแฮ
ในการใช้เป็นยาจะใช้ รากและเมล็ด ขับปัสสาวะ แก้อาการปัสสาวะพิการ ต้นและใบ ใช้แก้อาการผิดปกติของเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อ ฝักต้ม ใช้แก้อาการท้องร่วง หรือแก้ไอ ใบ แก้ปวดหู ปากนกกระจอก แมลงเข้าหู เจ็บหู ปวดท้อง แผลเน่าเปื่อย ดอก ใช้ขับเสมหะ แก้ไอ
…..ถิ่นกำเนิดของถั่วแฮมีศูนย์กลางอยู่ที่ทวีปเอเชีย ก่อนที่จะแพร่กระจายเข้าไปในทวีปแอฟริกาและอเมริกาตามลำดับ ในประเทศไนจีเรียมีรายงานการใช้ใบถั่วแฮในสรรพคุณต่างๆ เช่น บำรุงโลหิต ขับปัสสาวะ แก้อีสุกอีใส เป็นต้น ในอเมริกาใต้ใช้เป็นยาลดไข้ และยาบำรุงเลือดระหว่างมีประจำเดือน คนเม็กซิโกใช้ถั่วแฮเป็นยาระบาย ในจีนมีการใช้ถั่วแฮเป็นยาสมุนไพรสำหรับห้ามเลือด สมานแผล ฆ่าพยาธิ ตลอดจนเป็นยาขับเสมหะและยาสงบประสาท
สำหรับรูปแบบการใช้นั้นพบว่า มีการนำเมล็ดถั่วแฮมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชาชงสำหรับขับปัสสาวะ ลดอาการอักเสบ และบำรุงเลือด
…..จากการศึกษาวิเคราะห์สารสำคัญในเมล็ดถั่วแฮพบว่า มีสาระสำคัญต่างๆ ได้แก่ Alkaloids, Flavonoids, Anthroquinone, Tannins, Phenols, Triterpenoids และ Saponins โดยมีการพบว่า Tannins เป็นสารสำคัญที่สัมพันธ์กับฤทธิ์ขับปัสสาวะ
ถั่วแฮดีต่อไต แต่ใช้ใบต้องระวัง
…..หมอยาพื้นบ้านนิยมใช้รากและเมล็ดถั่วแฮเป็นยาเกี่ยวกับไต ในด้านการศึกษาวิจัยนั้น มีการทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดเมล็ดถั่วแฮในหนูทดลองที่ได้รับการนำเหนี่ยวให้เกิดพิษที่ไตจากการใช้ยาพาราเซตามอลเป็นระยะเวลานาน และตรวจสอบค่าการทำงานของไตต่างๆ รวมทั้งการพิจารณาจากสัณฐานของเนื้อเยื่อไต ปรากฏว่า กลุ่มสัตว์ทดลองที่มีการใช้สารสกัดเมล็ดถั่วแฮ มีรอยแผลหรือความผิดปกติเกิดขึ้นที่เนื้อเยื่อไตน้อยกว่ากลุ่มควบคุมซึ่งไม่ได้รับสารสกัดใดๆ
…..ถั่วแฮยังมีผลในการลดน้ำตาลในเลือดด้วย โดยทำการศึกษาในหนู โดยใช้สารสกัดเมทานอลของรากถั่วแฮ พบว่ามีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือดได้เป็นอย่างดี ยังมีการศึกษาพบว่า ถั่วแฮมีสารในกลุ่ม Phenols ซึ่งมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในปริมาณสูง นอกจากนี้มีการศึกษาฤทธิ์ในการปกป้องตับในหนูทดลอง ซึ่งพบว่าสารสกัดเมทานอลจากใบของถั่วแฮสามารถป้องกันความเสียหายที่เกิดขึ้นที่ตับจากการกระตุ้นโดยธาตุเหล็กเกินปริมาณที่จำเป็นได้ถึง ๗๐ เปอร์เซ็นต์ อันเป็นผลจากสารสำคัญในใบของถั่วแฮที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ
…..นอกจากสารในกลุ่ม Tannins และ Phenols แล้ว ถั่วแฮ ยังมีสาร Flavonoids ซึ่งมีฤทธิ์ในการลดและป้องกันการเกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะได้
…..อย่างไรก็ตาม การใช้ใบของถั่วแฮจะต้องระมัดระวัง โดยเฉพาะการใช้รูปสารสกัดจากใบที่เข้มข้นหรือใช้เป็นเวลานานเกินไป เพราะมีรายงานการศึกษาฤทธิ์จากสารสกัดน้ำของใบถั่วแฮในหนูทดลอง ซึ่งให้สารสกัดในปริมาณ ๐.๕ กรัมต่อกิโลกรัมของน้ำหนักทางปาก ไม่พบการก่อให้เกิดผลเสียต่อไตและตับ แต่การได้รับสารสกัดในปริมาณ ๑ กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนัก จะก่อให้เกิดความผิดปกติของเนื้อเยื่อตับ ส่วนความเป็นพิษต่อไตนั้น มีการศึกษาพิษเฉียบพลันและพิษกึ่งเรื้อรังของสารสกัดน้ำและสารสกัดเมทานอลของใบถั่วแฮ ในหนูทดลอง พบว่า มีการโตขึ้นของไตในกลุ่มทดลองเพศเมียที่ได้รับสารสกัด และมีการโตขึ้นของต่อหมวกไตและอัณฑะในกลุ่มทดลองเพศผู้ที่ได้รับสารสกัด แต่ความผิดปกติดังกล่าวกลับมาเป็นปกติเมื่อหยุดให้สารสกัด

ตำรับยา
…..ยาแก้นิ่ว : ต้มกินน้ำ ใช้ลำต้นไคร้นุ่น หญ้าถอดปล้อง ฝ้ายป่า ไม้กุ่ม ไม้ก่าม ไม้ถั่วแฮ หญ้าหนวดแมว ไมยราบ ต้มกิน
…..ยาขับปัสสาวะ ลดความดันโลหิตสูง (พ่อหมออับดลหรอหมาน ดาราโชติ และแม่หมอแมะหะโล๊ะ มะแซ) : นำรากหรือทั้งต้นที่ได้ทำการตากจนแห้งแล้วประมาณ ๑ กำมือต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือด แล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น หลังอาหาร
…..ยารักษาพยาธิตัวจี๊ด : นำเมล็ดมาต้ม บดให้เป็นแป้ง ใช้พอกรักษาพยาธิตัวจี๊ด เมื่อแกะแป้งออกมาจะมีพยาธิเป็นตัวๆ ติดออกมากับแป้ง
…..ยาช่วยฆ่าเห็บที่เข้าไปในรูหู (แม่หมอมือลอ มะแซ และแม่หมอนิปะห์ นิเฮง) : นำใบประมาณ ๑ – ๒ ใบ ล้างให้สะอาด แล้วมาขยี้ให้แหลก จากนั้นบีบคั้นจนน้ำจากใบถั่วออกมา ๑ – ๓ หยด หยอดใส่เข้าไปในรูหู ควรทำประมาณ ๑ – ๒ ครั้ง หรือจนกว่าอาการจะหายเป็นปกติ
…..ยารักษาบาดแผล ช่วยสมานแผล (แม่หมอตีเมาะ รงโซะ) : นำใบมาขยี้ผสมน้ำเล็กน้อยให้เข้ากัน แล้วนำมาทาถู หรือแปะแผลบริเวณที่มีอาการ
…..ยาแก้ไข้หัด (แม่หมอซารีเปาะ แวกาจิ และแม่หมอมือลอ มะแซ) : นำใบถั่วแระ ใบถั่วฝักยาว และใบหญ้าคามาตำให้ละเอียด แล้วนำมาขยำกับน้ำให้เข้ากัน นำมากรองแล้วนำมาใช้อาบโดยไม่ต้องอาบน้ำสะอาดตาม (ควรอาบเมื่อเม็ดหรือตุ่มหัดได้ออกและกระจายลงจนถึงบริเวณเท้าแล้ว)

ปิดการแสดงความเห็น