เกียงปืน คืนสุขภาพให้ไต

เกียงปืน คืนสุขภาพให้ไต………..โดย ‘พี่ต้อม’

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Xantonnea parvifolia (Kuntze) Craib
ชื่อวงศ์ : RUBIACEAE
ชื่ออื่ : เจียงมืน ครอบจักรวาล แมะด๊ะ (Mekdak)
ลักษณะทั่วไป : ไม้พุ่ม ต้นสูงได้ถึง ๔ เมตร ใบเรียงเป็นคู่ตรงกันข้าม ดอกเป็นช่อกระจุก ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวแกมเหลือง มีกลิ่นหอม ผลเกือบกลม ผลสดสีเขียวกลีบเลี้ยงยังติดอยู่ ผลสุกสีดำ
การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด

เกียงปืน ครอบจักรวาล หมอพื้นบ้านชำนาญใช้
…..เกียงปืน หรือ เจียงปืน เป็นสมุนไพรพื้นๆ ที่หมอยาพื้นบ้านรู้จักกันดี เพราะขึ้นทั่วไปตามที่รกร้าง ข้างทาง แทบกล่าวได้ว่าใครไม่รู้จักต้นนี้อย่ามาบอกว่าเป็นหมอยาพื้นบ้าน เน้นว่าต้องเป็นหมอยาพื้นบ้านเท่านั้น แพทย์แผนไทยที่มีพื้นฐานจากการแพทย์อายุรเวทไม่รู้จักแน่นอน เพราะสมุนไพรชนิดนี้มีเฉพาะในไทย ลาว เขมร เวียดนาม
…..เกียงปืนจัดเป็นสมุนไพรอาภัพที่ถูกมองข้ามเพราะแทบไม่มีงานศึกษาวิจัยเลย จึงต้องนำมาบอกเล่าก่อนที่คนจะลืมเรื่องราวของสมุนไพรชนิดนี้ซึ่งเป็นยาดีช่วยคนมานักต่อนัก ต้นนี้มีอีกชื่อหนึ่งว่า ครอบจักรวาล เป็นชื่อทั่วไปที่หอพรรณไม้ใช้เรียก แต่ครอบจักรวาลที่คนทั่วไปรู้จักนั้นไม่ใช่ต้นเกียงปืน หากแต่เป็นต้นครอบฟันสีหรือครอบตลับ
…..ชื่อครอบจักรวาลนี้อาจจะได้มาจากการที่เกียงปืนใช้ดูแลสุขภาพได้หลากหลายด้าน ตั้งแต่ แก้ปวดเมื่อย เหน็บชา อ่อนเพลีย บำรุงร่างกาย ทำให้เลือดลมดี บำรุงสตรีหลังคลอด เพิ่มน้ำนม ขับปัสสาวะ แก้พิษผิดสำแดง แก้ผื่นแพ้ แก้แผลเปื่อยปากเป็นแผล ไปจนถึงรักษาโรคซางพุงโรก้นปอดในเด็ก
เกียงปืน ยาไต ยานิ่ว
…..เกียงปืนเป็นสมุนไพรพื้นฐานที่หมอพื้นบ้านต้มกินเป็นประจำ จึงไม่ค่อยให้ความสนใจ จนกระทั่งมีโอกาสไปตามพ่อประกาศ ใจทัศน์ หมอยาจังหวัดยโสธร จึงได้รู้ว่าท่านให้ความสำคัญกับสมุนไพรต้นนี้มาก ถึงขนาดแอบกระซิบบอกว่า ต้นนี้คือยาไต ยาไตในที่นี้ไม่ใช่ยารักษาโรคไตในความหมายของการแพทย์แผนปัจจุบันแต่เป็นโรคกษัยไตพิการที่ชาวบ้านรู้กันว่ามีอาการพื้นฐานคือ ปวดเมื่อย อ่อนเพลียไม่มีแรง ปัสสาวะไม่คล่อง และยังใช้เป็นยาขับนิ่วได้ด้วย ทั้งใช้เป็นยาเดี่ยวและยาตำรับ
…..การใช้เกียงปืนของพ่อประกาศจะสอดคล้องกับการใช้ของหมอยามุสลิมใน ๓ จังหวัดภาคใต้ แม่หมอเมาะเยาะห์ และแม่หมอซารีเปาะ แวกาจิ จังหวัด ยะลา เรียกสมุนไพรต้นนี้ว่า แมะด๊ะ (Mekdak) เป็นสมุนไพรหายากในแถบนั้น มีสรรพคุณ ช่วยบำรุงโลหิตให้ไหลเวียนดี บำรุงกำลัง รักษาอาการปวดเมื่อย คลายเส้น ขับปัสสาวะ รักษาอาการปวดเวลาปัสสาวะ ใช้เป็นยาบำรุงผู้หญิงหลังคลอด ช่วยให้มดลูกกระชับเข้าอู่เร็วขึ้น
…..เกียงปืนยังเป็นสมุนไพรหลักที่ใช้แก้นิ่วของพ่อประกาศและหมอยาในแถบอีสาน เช่น ในตำรับยาแก้นิ่วของพระอาจารย์อดุลย์ ใช้แก่นฝาง (เป็นการแต่งสี) รากหญ้าคา (ยารอง) เกียงปืน (ยาหลัก) ไมยราบ นำมาต้มรับประทานเช้า-เย็น ก่อนอาหาร ครั้งละประมาณ ๒ แก้ว ทานต่อเนื่องจนกว่านิ่วจะออก ระยะเวลาที่นิ่วจะออกประมาณ ๔ – ๕ วัน การต้มยา จะใช้ยาประมาณ ๒ มัด ต้มจนกระทั่งยารสจืด ไม่มีการคะลำหรือข้อห้ามต่างๆ ส่วนยานิ่วของพ่อประกาศจะมีเกียงปืนเป็นยาหลัก โดยใช้เดี่ยวๆ หรือใช้ร่วมกับ ยอเตี้ย หรือข้าวสารเตี้ย ก็ได้
ตำรับยา
…..ยานิ่ว : รากเกียงปืน ตัวเดียว หรือ ต้มรวมกับรากยอเตี้ย หรือรากข้าวสารเตี้ย รวมกันประมาณ ๑ กำมือ ต้มกินต่างน้ำ เปลี่ยนเมื่อยาจืด
…..ยาขับปัสสาวะ รักษาอาการปวดเวลาปัสสาวะ : นำรากที่ได้ทำการตากจนแห้งแล้ว ประมาณ ๑ กำมือต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือด แล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น ก่อนอาหาร หรือเมื่อมีอาการ
…..ยารักษาอาการปวดเมื่อย คลายเส้น บำรุงกำลัง ช่วยบำรุงโลหิตให้ไหลเวียนดี ยาบำรุงสำหรับสตรีหลังคลอด ช่วยให้มดลูกกระชับเข้าอู่เร็วขึ้น : นำรากเกียงปืนที่ได้ตากจนแห้งแล้ว ประมาณ ๑ กำมือต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือด โดยให้น้ำเหลือ ๒/๓ ส่วน แล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น หลังอาหาร
…..ยาช่วยแก้ผิดสำแดงในอาหารต่างๆ : นำรากมาฝนให้ข้นผสมน้ำต้มสุกเล็กน้อยให้ได้ประมาณครั้งละ ๑/๒ แก้วชา นำมากรอง แล้วดื่มวันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น ก่อนอาหาร หรือทุกครั้งเมื่อมีอาการ
…..ยาแก้หลุลูก (แท้งลูก) เลือดไหลบ่อขาด : ฮากก้างปลาแดง ๑ ฮาก เจียงปืน ๑ ฝนกินหรือต้มกิน ก็ได้
…..ยาแก้ฝีในท้องและประดงเลือด : ให้เอารากเรื้อนกวาง ๑ รากเกียงปืน ๑ รากตาลดำ ๑ รากขัดเค้า ๑ รากมะไฟ ๑ รากพุดน้อย ๑ รากพุดใหญ่ ๑ ต้มรับประทาน
…..ยาแก้กินผิด : ชุมเห็ดเขาควาย ๑ ต้นเกียงปืน ๑ ต้มกิน
…..ยาทำมะลาสอดอ้อง (มีลักษณะเป็นแผลขวางในลำคอ กลืนน้ำอาหารลงเจ็บมาก): หัวหวายนั่ง (หัวหวายเตี้ย) รากเขวาน้อย (เขวาเตี้ย) รากเกียงปืน ฝนกิน

ปิดการแสดงความเห็น