กุ่มน้ำ ดีแน่ แก้นิ่ว

กุ่มน้ำ ดีแน่ แก้นิ่ว………..โดย ‘พี่ต้อม’


ชื่อวิทยาศาสตร์ : Crateva religiosa G. Forst.
ชื่อวงศ์ : CAPPARACEAE
ชื่ออื่น : กุ่ม ผักกุ่ม ก่าม กุ่มน้ำ เตนเลีย
ลักษณะทั่วไป : เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงสูง ซึ่งบางต้นอาจมีความสูงถึง ๒๐ เมตร มีใบประกอบแบบนิ้วมือ ใบย่อย ๓ ใบ มีลักษณะเป็นรูปวงรีหรือรูปไข่ ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวแล้วจึงเปลี่ยนเป็นสีเหลืองในภายหลัง มีผลรูปร่างค่อนข้างกลม
การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด
กุ่มน้ำ เหงื่อซ่าน ต้านนิ่ว
กุ่มน้ำเป็นต้นไม้ที่ชอบขึ้นริมน้ำสมชื่อ มีการกระจายพันธุ์ไปอย่างกว้างขวางในเอเชีย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ศรีลังกา มาเลเซีย อินโดนีเซีย จีน รวมไปถึงหมู่เกาะต่างๆ ในแถบนี้ จึงมีรายงานการใช้ประโยชน์ของกุ่มน้ำในประเทศเหล่านี้ค่อนข้างมาก ทั้งการนำมาใช้รักษาอาการอักเสบ ขับปัสสาวะ เป็นยาระบาย ยาลดไข้ ยาบำรุงตับ ฯลฯ แต่ฤทธิ์ที่น่าสนใจของกุ่มน้ำในการแก้โรคกษัย ไตพิการ คือ บรรเทาอาการผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ กำจัดนิ่วในไต ขับเหงื่อซึ่งเป็นการช่วยกำจัดสารพิษ และลดการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ
ตำรายาไทยกล่าวถึงกุ่มน้ำไว้ว่า “ใบรู้กระทำให้เหงื่อซ่านออกมา ดอกรู้แก้เจ็บในลำคอ ผลรู้แก้ไข้อันทำให้หนาวแลร้อน เปลือกรู้แก้สะอึกแลแก้ลมขึ้นเบื้องบน แก่นรู้แก้ประเมหะ (นิ่ว) รากรู้ทำลายเสียซึ่งปุพโพ (น้ำเหลือง) อันผูกเป็นก้อน”
ตำรากัมพูชาเรียกกุ่มน้ำว่า ตนเลีย เปลือก ต้น ราก รักษางูกัด บำรุงเส้นเอ็น สตรีหลังคลอดบุตร ระดูขัด ขับนิ่วในท่อปัสสาวะ แก่น รักษานิ่วในกระเพาะปัสสาวะ ราก แก้ปวดท้อง เร่งหัวฝีให้สุกเร็ว ใช้ดองเหล้ากิน ทำให้กินข้าวอร่อย ขับเหงื่อ ขับพยาธิ แก้ปวดเส้น ไล่ลมราก ไล่ลมดอก แก้ปวดตา ครั่นเนื้อครั่นตัว ผล ขับพยาธิ ดับพิษตามผิวหนัง

กุ่มน้ำ ครบเครื่อง เรื่องทางเดินปัสสาวะ
หมอยาพื้นบ้านไทยนิยมใช้เปลือกกุ่มน้ำเข้ายารักษาโรคทางเดินปัสสาวะ แก้กษัย แก้นิ่ว ขับปัสสาวะลดอาการบวม ซึ่งสอดคล้องกับการใช้ของอินเดียและเนปาล ที่ใช้เปลือกกุ่มน้ำสำหรับปัญหาของระบบขับถ่ายปัสสาวะ ช่วยทำให้กระเพาะปัสสาวะและกล้ามเนื้อหูรูดมีแรงบีบตัว รักษาอาการหนาวสั่นจากระบบทางเดินปัสสาวะไม่ปกติ ลดอาการบวม
ปัจจุบันมีงานศึกษาวิจัยพบว่ากุ่มน้ำทำให้แรงบีบของกระเพาะปัสสาวะและการทำงานของระบบขับถ่ายปัสสาวะดีขึ้น และใช้รักษานิ่ว การที่หมอพื้นบ้านไทย อินเดียและเนปาลต่างใช้ต้นกุ่มทั้งในส่วนเปลือกและแก่นรักษานิ่วในไตเหมือนๆ กัน คงเป็นเพราะต้นกุ่มมีฤทธิ์ขับปัสสาวะและยังยับยั้งการก่อตัวเป็นก้อนนิ่ว ซึ่งสันนิษฐานว่าฤทธิ์ดังกล่าวน่าจะมาจากสารสำคัญ Lupeol ซึ่งเป็นสารในกลุ่ม Triterpenoids ที่พบในพืชชนิดนี้
ยาต้มสมุนไพรจากเปลือกต้นกุ่มน้ำนอกจากจะมีฤทธิ์ในการลดการเกิดนิ่วแล้ว ยังมีรายงานว่า สามารถบรรเทาอาการติดเชื้อบริเวณทางเดินปัสสาวะ เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ท่อปัสสาวะอักเสบ และกรวยไตอักเสบ ที่เกิดจากการติดเชื้อ Escherichia coli ได้ด้วย ซึ่งฤทธิ์ดังกล่าวเป็นผลมาจากสาร Lupeol และสารอนุพันธ์ Betulinic acid หรือ Betulin (ซึ่งเป็นสารอีกชนิดหนึ่งซึ่งพบในกุ่มน้ำ) มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย นอกจากนี้มีการศึกษาความเป็นพิษของกุ่มน้ำพบว่า สมุนไพรชนิดนี้มีความปลอดภัยสูง
ข้อควรระวัง
     ห้ามใช้ในสตรีมีครรภ์

ตำรับยา
     ยาขับปัสสาวะ ขับเหงื่อ : นำใบที่ตากจนแห้งแล้วประมาณ ๑ กำมือ ต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือดแล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น หลังอาหาร หรือเมื่อมีอาการ
     ยาบำรุงร่างกาย ขับนิ่ว ขับปัสสาวะ ลดอาการปวดเวลาปัสสาวะ : นำรากหรือเปลือกต้นที่ได้ตากจนแห้งแล้วประมาณ ๑ กำมือต่อน้ำ ๑ ลิตรมาต้มให้เดือด โดยให้น้ำเหลือ ๑/๒ ส่วน แล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น ก่อนอาหาร หรือเมื่อมีอาการ
     ยาขับปัสสาวะและบำรุงร่างกาย : เปลือกแห้งทำผงกินวันละ ๓ – ๖ กรัม โดยทำเป็นลูกกลอนปั้นกับน้ำผึ้งขนาดเท่าเม็ดพุทราไทย ครั้งละ ๒ เม็ด วันละ ๒ – ๓ ครั้ง หลังอาหาร
ยาบรรเทาอาการต่อมลูกหมากโต ป้องกันนิ่ว : เปลือกผักกุ่มขนาดเท่าฝ่ามือสัก ๒ ชิ้น ต้มกับน้ำประมาณลิตรครึ่ง ดื่มแทนน้ำหรือครั้งละ ๑ แก้ว วันละ ๓ เวลา
     ยาปัวนิ่ว รักษานิ่ว แก้เยี่ยวกะปริบกะปรอย : เอาไม้ผ่าสาม ไม้กุ่ม ไม้ฝ้ายป่า ถั่วแฮเลือด หญ้าถอดปล้อง ถ้าขัดมากๆ เพิ่มกกขาขาว (หญ้าเจ้าชู้) ต้มกิน
     ยาขับเหงื่อ : นำกุ่มน้ำทั้ง ๕ ต้มน้ำกิน ช่วยขับเหงื่อ แก้เหงื่อพิการ (อย่ากินเข้มข้นเหงื่อจะออกมากเกินไป)
ยารักษาแผล สมานแผล ลดอาการปวดบวมของแผล : นำใบและเปลือกของลำต้นมาตำให้แหลก แล้วนำมาใช้พอกแผลบริเวณที่มีอาการบ่อยๆ จนกว่าจะหายเป็นปกติ
ยาแก้ปวดตามข้อ แก้ปวดเมื่อย คลายเส้น : ๑. นำก้อนหินสำหรับใช้ประคบไปเผาไฟให้ร้อนได้ที่ ๒. นำใบกุ่มน้ำมาวางเรียงบนผ้า ความหนาของผ้าประมาณ ๒ – ๓ ชั้น เพื่อใช้ห่อก้อนหินร้อน ๓.นำก้อนหินมาวางบนผ้าที่เตรียมไว้ แล้วห่อหุ้มให้มิดชิดและมัดให้รัดกุม ๔. นำมาประคบตามร่างกายบริเวณที่มีอาการบ่อยๆ จนกว่าอาการจะดีขึ้นเป็นปกติ
 ยาสารพัดโรคทั้งปวง : พริก กระเทียม กุ่มน้ำ กุ่มบก กะทือ ข่า มะรุม อย่างละ ๑ บาท ยาทั้งหมดนี้บดปั้นเป็นแท่ง ฝนใส่น้ำผึ้งเป็นกระสายกินแล
 ยาบำรุงธาตุ : รากนำมาทุบแช่น้ำเอามาปรุงรับประทาน ครั้งละ ๒ ช้อนโต๊ะ เป็นยาธาตุ ช่วยย่อย

น่ารู้
     กุ่มน้ำมีรายละเอียดในการใช้เป็นผักและยา ใน บันทึกของแผ่นดิน ๒ ผักเป็นยา รักษาชีวิต ยอดอ่อน ใบอ่อน และช่อดอกอ่อน ใช้ปรุงเป็นอาหารรับประทานได้ เนื่องจากใบและกิ่งมีสารไฮโดรเจนไซยาไนด์ซึ่งเป็นพิษได้เมื่อกินสด จึงต้องดองหรือต้มกำจัดพิษเสียก่อน คนไทยรับประทานใบอ่อนและดอกอ่อนของกุ่มน้ำและกุ่มบก โดยนำมาดองก่อน แล้วจึงนำไปรับประทานหรือนำไปแกงคล้ายกับแกงขี้เหล็ก โดยนำดอกมาต้มคั้นน้ำทิ้งสัก ๑ – ๒ ครั้ง เพื่อลดรสขม ใส่ข่าอ่อน ตะไคร้ แล้วปรุงด้วยน้ำปลาร้า หรือน้ำปลา หรือเกลือ ก็ได้ ใส่ข้าวเบือ ใบแมงลัก ผักชีฝรั่ง ชาวบ้านบอกว่าถ้าใส่น้ำคั้นใบย่านางลงไปด้วยจะทำให้ผักกุ่มจืดเร็ว ชาวใต้นำผักกุ่มดองไปรับประทานกับขนมจีนน้ำยา ภาคเหนือนำยอดผักกุ่มมาเผาทานแกล้มกับลาบปลา การกินผักกุ่มเป็นอาหารเชื่อว่าช่วย เจริญอาหาร บำรุงร่างกาย ทำให้เลือดไหลเวียนดี ระบบขับถ่ายดีขึ้น เป็นยาระบายอ่อนๆ และขับปัสสาวะ

ปิดการแสดงความเห็น