แสมสาร ขับพิษ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ

แสมสาร ขับพิษ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ………..โดย‘พี่ต้อม’


ชื่อวิทยาศาสตร์ : Senna garrettiana (Craib) H.S.Irwin & Barneby
ชื่อวงศ์ : FABACEAE
ชื่ออื่น : ขี้เหล็กคันชั่ง ขี้เหล็กแพะ ขี้เหล็กโคก ขี้เหล็กป่า ขี้เหล็กสาร กะบัด การะปัด ไงซาน
ลักษณะทั่วไป : ไม้ต้นขนาดกลาง สูงได้ถึง ๑๐ เมตร ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวปลายคู่ เรียงสลับ ใบย่อย ๖-๙ คู่ เรียงตรงข้าม ดอกช่อแยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง ผลเป็นฝักแบน เกลี้ยง เมล็ดสีน้ำตาล
การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด

แสมสาร ยาระบาย ญาติขี้เหล็ก
…..แสมสารเป็นพืชในตระกูลเดียวกับขี้เหล็ก มีดอกสวยงาม นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ แสมสารมีเนื้อไม้ที่แข็งแรงทนทาน จึงนิยมนำมาใช้ต่อเรือ หรือทำอุปกรณ์สำหรับบดทุบในการประกอบอาหาร ดอกและใบอ่อนนำมาแกงกินได้เหมือนดอกขี้เหล็ก มีสรรพคุณช่วยให้นอนหลับสบาย ขับถ่ายดี แม่หมอสามจังหวัดภาคใต้บอกว่า ยอด ใบอ่อน และดอกอ่อน สามารถนำมาต้มกับน้ำเปล่าให้เดือด แล้วบีบคั้นน้ำออกเพื่อลดความขม แล้วนำไปทำเป็นแกงกะทิใส่ปลาย่างคล้ายกับแกงขี้เหล็ก หรือนำไปจิ้มน้ำพริกกินกับข้าว
…..พ่อบุญมี ได้ฤกษ์ หรือ พ่อเม่า หมอยาปราจีน เรียกแสมสารว่า ต้นขี้เหล็กสาร หรือขี้เหล็กป่า ใช้เป็นยาแก้กษัยเหมือนขี้เหล็กบ้านและนิยมใช้คู่กัน ใช้แก่นเอามาต้มกิน อาจต้มรวมกับยาบำรุงกำลังตัวอื่นๆ ทำให้กินข้าวได้ ขับถ่ายคล่อง แก้ปวดหลังปวดเอว เลือดลมเดินดี ซึ่งเหมือนกับการใช้ของหมอยาสามจังหวัดภาคใต้
แสมสาร สมุนไพรยอดนิยม แก้กษัยไตพิการ
…..แสมสารเป็นสมุนไพรยอดนิยมที่ใช้แก้กษัยไตพิการ ซึ่งสมุนไพรตระกูลนี้ ทั้งขี้เหล็ก แสมสาร ชุมเห็ดเทศ และชุมเห็ดไทย มีการใช้ในตำรับยากษัยไตพิการค่อนข้างมาก เนื่องจากมีคุณสมบัติเด่นดังนี้
• เป็นสมุนไพรมีฤทธิ์ร้อน ดังจะเห็นได้จากคนใช้ใบขี้เหล็กไปบ่มมะม่วงให้สุกเร็ว ฤทธิ์ร้อนนี้จะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือด
• มีฤทธิ์แก้ปวดเมื่อย ซึ่งเป็นอาการที่บ่งบอกถึงการอักเสบเรื้อรัง
• มีฤทธิ์กำจัดพิษผ่านทั้งทางอุจจาระ ปัสสาวะ และเหงื่อ ซึ่งจะเห็นว่ากลุ่มขี้เหล็กและแสมสารมีคุณสมบัติเป็นทั้งยาระบายอ่อนๆ และขับปัสสาวะอ่อนๆ
• มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ป้องกันเซลล์เสียหายจากสารพิษ มีการศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดจากพืชสมุนไพรไทยหลากหลายชนิด และพบว่า แสมสาร คือหนึ่งในสมุนไพรไทยที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง
…..ในด้านข้อมูลงานวิจัยแสมสาร มีการศึกษาในห้องทดลองพบว่า สารสกัดจากแสมสารมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ แก้ไข้ ต้านอนุมูลอิสระ แก้ปวด ฤทธิ์ต้านการก่อมะเร็ง ฤทธิ์ฆ่าแบคทีเรียและเชื้อรา ฤทธิ์ต้านภูมิแพ้ ฤทธิ์ลดความดันโลหิต ฤทธิ์ในการต้านเชื้อเอชไอวี (HIV) เป็นต้น
…..สารสำคัญที่พบในแสมสารเป็นสารอนุพันธ์ในกลุ่ม Stilbenes และกลุ่ม Anthraquinones เช่น Piceatannol, Chrysophanol, Resveratrol, Aloe-emodin, Emodin, Cassgarol A และ Cassigarol E โดยเฉพาะสาร Piceatannol นั้นมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่สอดคล้องกับการใช้แสมสารเป็นยากษัยไตพิการ เพราะมีฤทธิ์ต่อต้านการเกิดความเสียหายต่อไตเนื่องจากโรคอ้วนในหนูทดลอง โดยพบว่า Piceatannol มีฤทธิ์ในการปกป้องอวัยวะไตและส่งเสริมการทำงานของไตให้เป็นปกติ จากการที่สามารถชะลอการเกิดความเสียหายแก่ไตจากโรคอ้วนในระยะแรกได้ ในอีกการทดลองหนึ่งพบว่า Piceatannol มีฤทธิ์ในการป้องกันความเสียหายที่เกิดขึ้นกับไตของหนูทดลองที่มีการกระตุ้นให้เสียหายด้วยยา Cisplatin และยังแสดงฤทธิ์ต้านการเกิดอนุมูลอิสระที่เกิดจากการเหนี่ยวนำของ Cisplatin ได้อีกด้วย
…..สาร Piceatannol นี้ยังออกฤทธิ์คล้ายกับยาลดความดันโลหิตที่มีกลไกออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ Angiotensin converting enzyme ด้วย ซึ่งเป็นกลไกดังกล่าวมีรายงานว่าอาจเกี่ยวข้องกับการปกป้องการทำงานของไตหรือชะลอการเกิดอาการไตวายได้
…..ในแสมสารยังมีสาร Resveratrol ซึ่งมีฤทธิ์ป้องกันการเกิดนิ่วในไต โดยมีผลในการยับยั้งการเคลื่อนย้ายออกซาเลตในเซลล์ Renal epithelial ในคน และยับยั้งการเกิดนิ่วในไตของสัตว์ทดลองได้ โดยฤทธิ์ดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสำคัญดังกล่าว
ในด้านพิษวิทยามีการศึกษาพิษเฉียบพลันของสารสกัดเมทานอลของแก่นแสมสารในหนู ไม่พบสัตว์ทดลองเสียชีวิต แม้จะได้รับสารสกัดในขนาดสูงถึง ๕ กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว ทางช่องปาก

ตำรับยา
…..ยาขับปัสสาวะ แก้โรคไตพิการ รักษาโรคต่างๆ เกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ แก้กษัยเส้น ป้องกันและรักษาโรคริดสีดวงทวาร เป็นยาระบาย ช่วยขับลม (พ่อหมออับดลหรอหมาน ดาราโชติ แม่หมอนาปีสะ สุดจิต และแม่หมอมือลอ มะแซ) : นำแก่นที่ได้ทำการตากจนแห้งแล้ว ประมาณ ๑ กำมือต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือด แล้วนำมาดื่มอุ่นๆ ครั้งละ ๑/๒ – ๑ แก้วชา วันละ ๓ เวลา เช้า เที่ยง และเย็น หลังอาหาร
…..ยาระบาย (พ่อหมออับดลหรอหมาน ดาราโชติ แม่หมอนาปีสะ สุดจิต และแม่หมอมือลอ มะแซ: นำใบมาขยี้กับน้ำปูนใสให้เข้ากัน แล้วนำมาทาบริเวณสะดือและหน้าท้องบ่อยๆ จนกว่าอาการจะหายเป็นปกติ
……ยารักษาโรคงูสวัด ช่วยสมานแผล รักษาบาดแผล (พ่อหมออับดลหรอหมาน ดาราโชติ แม่หมอนาปีสะ สุดจิต และแม่หมอมือลอ มะแซ) : นำใบขนาดพอประมาณมาตำให้ละเอียด แล้วนำมาพอกแผลบริเวณที่มีอาการบ่อยๆ จนกว่าอาการจะหายเป็นปกติ

ข้อควรระวัง : ไม่ควรรับประทานสมุนไพรในกลุ่มนี้ในปริมาณที่เข้มข้นเกินไป

ปิดการแสดงความเห็น