บันทึกของแผ่นดิน ๘

กระชาย ยานกเขาขัน รักษาฟันและเหงือก… โดย พี่ต้อม


ชื่อวิทยาศาสตร์ Boesenbergia rotunda (L.) Mansf
ชื่อวงศ์ ZINGIBERACEAE
ชื่ออื่นๆ กระชายดำ กระแอน ขิงแดง ขิงทราย ละแอน ว่านพระอาทิตย์ ซีพู จี๊พู เป๊าะซอเร้าะ เป๊ะสี่ Chainese ginger
ลักษณะทั่วไป ไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นเหง้าใต้ดิน มีรากสะสมอาหารติดเป็นกระจุก มีกลิ่นหอม ใบเดี่ยว กาบใบสีแดงเรื่อๆ ดอกสีขาวหรือขาวอมชมพู
การขยายพันธุ์ ใช้เหง้า


กระชายกันผี ดีกับโรคท้องไส้
…คนสมัยก่อนจะปลูกให้ปลูกกระชายไว้ในบ้านห้ามขาด ด้วยเชื่อว่ากระชายจะกันผีได้ กันสิ่งไม่ดี รักษาอาการผีเข้า เปรตมาขอส่วนบุญ อาการโดนคุณไสย ที่ทำให้มีอาการปวดๆ เมื่อยๆ อาการไม่สบายที่หาสาเหตุไม่ได้ต่างๆ รวมทั้งใช้กระชายรักษาโรคและอาการหลายอย่าง ที่สำคัญคือ โรคทางท้อง เช่น บิด ท้องเสีย ซึ่งเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญในยุคที่การสุขาภิบาลยังไม่ดี ทั้งยังช่วยรักษาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ อาหารไม่ย่อย ปวดท้อง รักษาแผลฝี แก้ปวดเมื่อย แก้โรคในปาก ทั้งยังเป็นยาบำรุง ยาอายุวัฒนะ บำรุงกำลัง ทำให้แข็งแรง กระชุ่มกระชวย อารมณ์ดี แก้อ่อนเพลีย คงด้วยสรรพคุณทางยาอันมากมายเหล่านี้เอง คนโบราณจึงมีกุศโลบายให้คนปลูกกระชายไว้กันผีและสิ่งชั่วร้าย


กระชาย ช่วยย่อย ช่วยเผาผลาญความอ้วน
…กระชายเป็นพืชพื้นถิ่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งก็มีประเทศไทยรวมอยู่ด้วย จัดได้ว่ากระชายเป็นเครื่องเทศแห่งอาเซียน และประเทศไทยเป็นประเทศที่มีการใช้กระชายในตำรับอาหารมากกว่าชนชาติอื่นๆ เพราะกระชายมีคุณสมบัติดับกลิ่นคาวปลาและอาหารทะเล ตำรับอาหารไทยใส่กระชายที่นิยมกันมากที่สุดคือ ขนมจีนน้ำยา นอกจากนี้ยังนิยมใส่กระชายในพวกผัดฉ่า ผัดป่า แกงส้ม ปลาทอดสมุนไพร อบหอยแมลงภู่ ยำหอยดอง เป็นต้น นอกจากนี้ยังนิยมกินสดๆ เป็นผักแกล้มอีกด้วย กระชายก็เป็นเช่นเดียวกับเครื่องเทศอื่นๆ ที่นอกเหนือจากช่วยเรื่องรสชาติของอาหารแล้วยังช่วยย่อยและช่วยการดูดซึมของอาหารอีกด้วย เป็นยาบำรุงกำลังทำให้มีกำลังในการทำไร่ไถนา การช่วยย่อยอาหารนี้ทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารมากขึ้นแล้ว การศึกษาวิจัยยังพบว่าสารสกัดจากกระชาย ช่วยกระตุ้นการใช้พลังงานและสลายไขมันทำให้น้ำหนักลดลง ดังนั้นกระชายจึงน่าจะเป็นสมุนไพรที่ใช้บำบัดภาวะอ้วนได้

กระชาย ยาอายุวัฒนะ ในครัว
…กระชายมีรสเผ็ดร้อน ขม เป็นสมุนไพรที่คนไทยในอดีตรู้ว่าเป็นยาอายุวัฒนะ นั่นหมายถึงกระชายไปช่วยชะลอความเสื่อมของอวัยวะ เช่น สมอง ไต หลอดเลือด และหัวใจ รวมทั้งป้องกันโรคให้กับคนเรา ทำให้ปราศจากโรคหลอดเลือดแข็งตัว ระบบประสาททำงานได้เป็นอย่างดี ปราศจากโรคเบาหวาน โรคข้อเข่าเสื่อม โรคมะเร็ง และตับทำงานกำจัดสารพิษได้ดี ซึ่งกระชายมีคุณสมบัติเหล่านี้คือ มีสารที่ช่วยลดการอักเสบ และสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งการแพทย์แผนปัจจุบันพบว่าอนุมูลอิสระและการอักเสบแบบเรื้อรัง เป็นสาเหตุของโรคหลายชนิด ได้แก่ โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคอัลไซเมอร์ โรคมะเร็ง นอกจากนี้กระชายยังต้านการเสื่อมของกระดูกอ่อนในหลอดทดลอง และมีรายงานการวิจัยจากสหรัฐอเมริกา พบว่าสารพิโนสโตรบินจากกระชายมีฤทธิ์เพิ่มประสิทธิภาพของเอนไซม์ที่ใช้กำจัดสารพิษในตับ กระชายจึงเป็นยาอายุวัฒนะของไทยที่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์สนับสนุน หาง่าย กินง่าย ทำเองได้ในครัวเรือน


กระชาย ทำให้นกเขาขัน ป้องกันโรคอีดี (Erectile Dysfunction หรือ ED)
…กระชายเป็นสมุนไพรไทยเดี่ยวไม่กี่ชนิดที่ตำรายาไทยระบุไว้ชัดเจนว่าแก้กามตายด้าน บำรุงกาม บำรุงความกำหนัด อาการนกเขาไม่ขันเป็นปัญหาของผู้ชายอายุตั้งแต่ ๔๐ ปีขึ้นไป สาเหตุและปัจจัยโน้มนำที่ก่อให้เกิดโรคนกเขาไม่ขัน ได้แก่ ความชราภาพ ความดันเลือดสูง เบาหวาน โคเรสเตอรอลในเลือดสูง หลอดเลือดแข็งตัว หลอดเลือดตีบ โรคหัวใจ การสูบบุหรี่ หรือความผิดปกติที่ทำให้ระบบประสาททำงานลดลง หมอแผนปัจจุบันจะรักษาโรคนี้โดยจ่ายยา ๓ ลักษณะคือ
…..๑) ยาที่มีผลต่อระบบส่วนกลาง
…..๒) ยาที่มีผลต่อเส้นประสาทที่มาเลี้ยงกล้ามเนื้อซึ่งเกี่ยวข้องกับการผลิตสารสื่อประสาท
…..๓) ยาที่มีผลต่อการคลายตัวของกล้ามเนื้อ
…ภูมิปัญญาไทยใช้รากกระชายบำบัดอาการนกเขาไม่ขัน โดยกินราก เนื่องจากในรากกระชายมีสารที่ออกฤทธิ์คลายการหดตัวผนังหลอดเลือด ทำให้เลือดไหลมาเลี้ยงอวัยวะดังกล่าวมากขึ้น การแข็งตัวขององคชาติเกิดจากการมีเลือดเข้าไปคั่งอยู่ในอวัยวะนั้น นอกจากนี้กระชายยังทำให้ระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆ ดีขึ้น ทำให้ร่างกายแข็งแรงโดยรวม การทำหน้าที่ดังกล่าวจึงพลอยแข็งแรงไปด้วย

กระชาย ฆ่าเชื้อสิ้น หมดกลิ่นปาก ป้องกันโรคเหงือกและฟัน
…กระชายถูกนำมาใช้เพื่อการฆ่าเชื้อโรค เช่น บิด ท้องเสีย ฝี แผล กลาก และโรคที่เกิดในช่องปาก เช่น เหงือกบวม เหงือกอักเสบ ฟันผุ เจ็บคอ แผลในปาก ปากเหม็น ไซนัสอักเสบหรือจมูกเน่า ปัจจุบันมีการศึกษาวิจัยพบว่า กระชายเป็นสมุนไพรที่ออกทธิ์ฆ่าเชื้อต่างๆ ได้ดีมาก ทั้งเชื้อบิด แบคทีเรีย รา และไวรัส เช่น มีฤทธิ์ต้าน Helicobacter pylori ซึ่งเป็นเชื้อที่ทำให้เป็นแผลในกระเพาะอาหาร ภาวะกรดเกินในกระเพาะอาหาร ภาวะปวดไม่สบายท้องกระเพาะอาหาร มีฤทธิ์ต้านเชื้อซึ่งเป็นสาเหตุของการติดเชื้อในทางเดินอาหารและทางเดินปัสสาวะได้ ต้านเชื้อบิด ยับยั้งการทำงานของเชื้อเอดส์ผ่านการยับยั้ง HIV-1 protease ต้านไวรัสไข้เลือดออกในกลุ่ม Flaviviridae family และยับยั้งเชื้อไวรัส picornavirus ซึ่งก่อโรคมือเท้าปากได้
…การศึกษษวิจัยสมัยใหม่ยังยืนยันสรรพคุณในการช่วยรักษาฟันและดูแลช่องปากของกระชายได้เป็นอย่างดี จากการที่สารสกัดกระชายมีฤทธิ์ยั้บยั้งการเกิดคราบจุลินทรีย์หรือ Biofilm จากเชื้อ ๔ ชนิดได้คือ Streptococcus mutans, Streptococcus sanguinis, Streptococcus pyogenes และ Actinomyces viscosus ได้ สารในกระชายชื่อ panduratin A นั้นมีฤทธิ์เทียบเท่า chlorhexidine gluconate ซึ่งเป็นน้ำยาฆ่าเชื้อแผนปัจจุบันที่ใช้ในช่องปาก กระชายมีฤทธิ์ลดการเกิดโรคปริทันต์ โดยสารสกัดกระชายสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่เกิดจากกระตุ้นของไฟโบรบลาสต์บริเวณเหงือกที่ทำให้เหงือกบวมจากเชื้อ Porphyromonas gingivalis จึงลดการเกิดเหงือกบวม ซึ่งเป็นโรคปริทันต์ที่สำคัญ และสารสกัดกระชายยังช่วยลดเชื้อรา C. albicans ในช่องปากได้ ทั้งยังมีฤทธิ์ป้องกันฟันผุ จากการที่สามารถกำจัดเชื้อ S. mutans ซึ่งเป็นเชื้อที่ก่อให้เกิดฟันผุได้ภายใน ๒ นาที จึงสามารถนำมาใช้เป็นยาสีฟันและน้ำยาบ้วนปากได้ดี นอกจากนี้ยังพบว่าน้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดกระชายสามารถลดกลิ่นปากได้ ๗๐-๙๐ % จากการตรวจวัดด้วยเครื่องตรวจวัดกลิ่นลมหายใจ


ตำรายา
…..ยาแก้แผลในปาก : หัวหรือเหง้ากระชาย ฝนกับน้ำฝนให้ข้นๆ แล้วเอาน้ำยาที่ฝนได้ทาแผลในปาก
…..ยาแก้แผลในปาก :
……..ตำรับที่ ๑ เอาหัวกระชายแก่ๆ ประมาณ ๓ หัว ทุบให้แตกแล้วห่อด้วยผ้าขาวบางแช่น้ำผึ้งแท้ ๑/๒ ลิตร กินครั้งละ ๑ ช้อนโต๊ะ (๑๕ มิลลิลิตร) ก่อนอาหารเย็นหรือก่อนนอน
…….ตำรับที่ ๒ เอารากกระชาย ๑ กำมือ ล้างให้สะอาดใส่ครกตำคั้นเอาแต่น้ำ ได้กระชายเท่าไหร่ก็ให้ใส่น้ำผึ้งรวงลงไปเท่านั้น คนให้เข้ากัน กินครั้งละ ๑ ถ้วยชา ก่อนอาหารเย็น (ก่อนประมาณ ๑ ชั่วโมง)
…….ตำรับที่ ๓ รากกระชายสด ประมาณครึ่งขีดหั่น หรือ ๕๐ กรัม ต้มน้ำดื่มเป็นประจำ
…..ยาประคบแก้เส้นเอ็น : เปลือกกุ่ม เปลือกมะรุม ใบทองหลาง ใบบัว ใบข่า หัวกระทือ หัวกระชาย กระเทียม พริกไทยเจ็ดเม็ด ยาทั้งหมดนี้ผสมเข้าด้วยกัน ตำแล้วห่อผ้า ประคบเส้นเอ็น ที่เจ็บหายแล ให้เอาคาถานี้เสกยาแลจิตเปียก อิ เจวัง โส คิลาเน อะละ ขันตุ สามาหิ ตาคปะ พิคะละ ยาระ อิ โอ
…..ยาแก้ฝี : หัวกระชายดำตำให้ละเอียดดี ทาหัวฝีที่พองบวมอยู่ ทำให้ลดลงและหายเร็ว
…..ยาแก้ปวดข้อ : เอาหัวกระชายแก่ๆ มาปอกเปลือกออก ตากแดดให้แห้ง แล้วนำมาบดเป็นผง ใช้ชงกินกับน้ำร้อน ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ วันละ ๒ ครั้ง เช้าเย็น
…..ยาองคชาติตาย เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ บำรุงกำลัง:
…….ตำรับที่ ๑ เอาหัวกระชายตัวเดียวหรือผสมรากหญ้าขัดมอญเท่าๆ กัน ต้มกินแทนน้ำชา บำรุงกำลัง
…….ตำรับที่ ๒ นำเหง้าขนาดหัวแม่มือประมาณ ๒-๓ เหง้า ต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือดด้วยไฟอ่อนๆ แล้วนำมาดื่มต่างน้ำ (หรือใช้เป็นตำรับยาอายุวัฒนะก็ได้)
…..ยาแก้ลมวิงเวียน แน่นหน้าอก :
…….ตำรับที่ ๑ เอาหัวกระชายแก่ๆ บดเป็นผง เก็บใส่ขวดไว้ใช้กินกับน้ำร้อน แก้โรคลมตีขึ้น มีอาการวิงเวียนศีรษะ คล้ายจะเป็นลม
…….ตำรับที่ ๒ เอารากกระชายแก่ๆ หั่นเป็นแว่นบางๆ ตากแห้ง ชงน้ำแทนใบชา
…….ตำรับที่ ๓ รากกระชายฝนกับน้ำซาวข้าว ประมาณ ๑/๒ ถ้วยชา กินแก้อาการแน่นหน้าอกได้ผลดี
…….ตำรับที่ ๔ นำเหง้าขนาดเท่าหัวแม่มือ ประมาณ ๒ เหง้าต่อน้ำ ๑ ลิตร มาต้มให้เดือดด้วยไฟอ่อนๆ แล้วนำมาดื่ม ๒-๓ ครั้ง ต่อวัน หรือดื่มเมื่อมีอาการ
…..ยาแก้กลาก : เอาหัวหรือเหง้ากระชายฝนกับน้ำฝนให้ข้นๆ ทาบริเวณที่เป็นกลาก
…..ยารักษาอาการจมูกไม่ได้กลิ่น : นำรากกระชายมาตุ๋นผสมเนื้อกิน หรือกินเป็นผักปริมาณมากๆ
…..ยาราชสีห์ของพ่อเหล็ก-บ้านฝาง : ให้เอาเหง้ากระชายหนึ่ง รากหม่อนหนึ่ง ต้มกินหัวค่ำในคืนวันอังคาร และคืนวันเสาร์ มีกำลังดังราชสีห์แล
…..ยารักษาโรคในปาก แก้ปากเปื่อย ปากเหม็น เป็นรำมะนาด : กระชาย ๑ กำมือ มาโขลกให้ละเอียด ต้มกับน้ำ ๑ ลิตร กรองน้ำมาใส่เกลือ ๑ หยิบมือ ต้มจนเกลือละลาย นำมาอมหลังแปรงฟัน ไว้สักครู่ ค่อยบ้วนทิ้งหรือจะกลืนลงท้องไม่มีอันตราย
…..ยารักษาไข้ออกตุ่มออกเปื่อย : กระชายทั้งห้า ประมาณ ๑ กำมือ น้ำประมาณ ๑ ลิตรครึ่ง ต้มดื่มแทนน้ำ
…..ยาบาดด้วยหอก-มีด-พร้า-ขวาน : ให้เอาลูกหมาก ๑ กระชาย ๑ ข่า ๑ ข้าวหมิ้น ๑ หมิ่นหม้อ ๑ บดให้แหลกใส่น้ำ แล้วจึงเอาปากบาดแผล ดี

ปิดการแสดงความเห็น