บัวฮาดำ… กั้นโรคกันภัย ให้ไกลบ้าน

บัวฮาดำ… กั้นโรคกันภัย ให้ไกลบ้าน …โดย ‘พี่ต้อม’


ชื่อวิทยาศาสตร์ Justicia gendarussa Burm. f.
ชื่อวงศ์  ACANTHACEAE
ชื่ออื่นๆ กระดูกไก่ดำ ขาไก่ดำ ตั๊บสิ่งดำ เฉียงพร้ามอญ บูฮาดำ
ลักษณะทั่วไป ไม้พุ่ม ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวอมเขียว ออกที่ง่ามใบหรือปลายยอด ผลเป็นฝักยาว มีขน เมื่อแก่แตกออก
การขยายพันธุ์  ปักชำ ใช้เมล็ด


ขาไก่ดำ ไม้ศักดิ์สิทธิ์ พิชิตสิ่งชั่วร้าย
บัวฮาดำหรือขาไก่ดำเป็นสมุนไพรที่เคยเห็นมาตั้งแต่เด็ก เพราะที่บ้านยายปลูกไว้และบ้านอื่นๆ ซึ่งเป็นชาติพันธุ์ไทยลาวดั้งเดิมในจังหวัดนครนายกต่างก็มีกัน ครั้นได้รู้จักหมอยาต่างๆ ก็พบว่าทั้งหมอยาอีสาน หมอยาไทยใหญ่ หมอยาเมืองเลย หมอยากะเหรี่ยง และหมอยาไทยพาเก(ผาแก่) ในรัฐอัสสัมของอินเดีย ต่างก็ปลูกขาไก่ดำไว้ที่บ้านเช่นกัน จากข้อสังเกตนี้ก็เลยสรุปว่า หากไปในชนบท ถ้าเห็นบ้านไหนปลูกขาไก่ดำไว้หน้าบ้าน ก็เดาได้เลยว่าบ้านนั้นต้องเป็นบ้านเก่าแก่โบราณของหมู่บ้าน
               พ่อหมอยากะเหรี่ยงบอกว่า บ้านไหนปลูกขาไก่ดำไว้ ครอบครัวจะมั่นคงแข็งแรง ส่วนพ่อหมอท่านอื่นๆ ก็พูดในทำนองเดียวกันว่า ขาไก่ดำเป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ สามารถป้องกันภยันตราย สิ่งชั่วร้ายที่จะมากรายกล้ำบ้านเรือน นิยมใช้ในการบูชาพระ การนิมนต์พระสงฆ์ให้มาทำพิธี ใช้ในการแต่งขัน ๕ รับศีล ใช้ในพิธีมงคลต่างๆ ได้
พ่อเฒ่าติ๊ หมอยาไทยใหญ่ เรียกบัวฮาดำว่า ตั๊บสิ่งดำ เวลาทำพิธีที่มีการรดน้ำมนต์ จะใช้ใบนี้เพื่อใช้ดับสิ่งชั่วร้าย
ขาไก่ดำทนฝนทนแล้งได้ดี นักจัดสวนมักนำไปปลูกเป็นไม้ประดับทำเป็นแนวรั้ว เราจึงได้เห็นขาไก่ดำตามที่ต่างๆ ในเมืองอยู่บ้าง
บัวฮาดำ แก้ช้ำใน แก้ข้ออักเสบ แก้ปวด
ตอนที่เริ่มสนใจเดินตามหมอยาพื้นบ้านใหม่ๆ รู้สึกแปลกเมื่อเห็นวิธีทำยาแก้ช้ำของตาส่วน สีมะพริก หมอยาผู้เฒ่าจากอำเภอกบินทร์บุรี เพราะท่านใช้ใบของต้นขาไก่ดำกับปูนาสดๆ ตำด้วยกัน แล้วเติมเหล้าเล็กน้อย ถ้ามีไม่ครบทั้งสองอย่าง จะใช้อย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ การที่ตาส่วนใช้คู่กับปูนาสดๆ นี่แหละที่ทำให้จำตำรับแก้ช้ำในขาไก่ดำได้ขึ้นใจ
              ต่อมาเมื่อมีโอกาสได้ไปขอความรู้จากพ่อหมออื่นๆ ในหลายพื้นที่และหลายชาติพันธุ์ จึงได้พบว่าการใช้ขาไก่ดำเป็นยาแก้ช้ำในนี้เป็นสิ่งที่หมอยารู้กันทั่วไป โดยใช้ใบตำกับเหล้าทั้งกินและทา หรือใช้ทั้งต้นต้มกินก็ได้
หมอยาพื้นบ้านทุกภาคยังใช้ขาไก่ดำเป็นยาแก้ปวดข้อ ข้ออักเสบ ข้อบวม ปวดหลัง ปวดเอว ปวดกระดูก ปวดบวมตามร่างกาย ปวดร่างกายเวลามีระดู ปวดหัว มีทั้งใช้ขาไก่ดำตัวเดียว หรือใช้ร่วมกับสมุนไพรตัวอื่นๆ ในรูปแบบของยาประคบ ยาพอก ยาย่าง ยาน้ำมันนวด ยาดองเหล้าสำหรับนวด และใช้เป็นยากินในรูปแบบของยาต้มกับยาดอง ซึ่งเหมือนกับการใช้ของหมอพื้นบ้านในอินเดีย มาเลเซีย อินโดนีเซีย และเวียดนาม
ปัจจุบันมีการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของขาไก่ดำหลายชิ้นระบุว่า ขาไก่ดำมีฤทธิ์ต้านการอักเสบดีมาก และพบว่ามีฤทธิ์ลดการอักเสบของข้อ(anti-arthritis)ได้ดี งานวิจัยเหล่านี้ช่วยสนับสนุนว่า ขาไก่ดำมีศักยภาพที่จะนำมาพัฒนาเป็นยารักษาอาการข้ออักเสบได้
บัวฺฮาดำแก้ไอ… ไม่น้อยหน้าบัวฮาขาว
พูดถึงยาแก้ไอ ใครๆก็รู้จักเสนียดหรือบัวฮาขาว เนื่องจากมีสารสำคัญที่นำมาทำยาแก้ไอแผนปัจจุบัน แต่หมอยาไทยใหญ่นยืนยันเป็นเสียงเดียวกันว่า สรรพคุณแก้ไอของบัวฮาดำก็ดีไม่แพ้กัน โดยใช้ได้หลายรูปแบบ มีทั้งใช้ราก ใบ หรือทั้งต้นมาต้มกิน ทำเป็นผงกิน นำใบมานวดชงน้ำกิน หรือนำรากและใบเผาไฟจนเป็นถ่านเอาแช่น้ำกิน แสดงให้เห็นถึงความเชี่ยวชาญของคนไทยใหญ่ในการใช้บัวฮาดำเป็นอย่างดี

Exif_JPEG_PICTURE

รักษาลมปากเบี้ยว ปากบิด ลมหูดับ
บัวฮาดำยังมีสรรพคุณพิเศษที่ไม่เหมือนสมุนไพรตัวอื่นคือ สามารถรักษาลมปากเบี้ยว ปากบิด และริดสีดวงลมซึ่งทำให้หูดับ อันเป็นความรู้เฉพาะของพ่อหมอยาเมืองเลย ซึ่งไม่เคยได้ยินจากที่ไหนในเมืองไทย แต่ไปตรงกับการใช้บัวฮาดำในอินเดีย ในการรักษาอัมพาตบริเวณใบหน้า(facial paralysis) ไมเกรน และ ปวดหู ทั้งที่หมอยาทั้งสองแห่งไม่เคยพบกันเลย

บัวฮาดำ ทำให้ร่างกายแข็งแรง
                 บัวฮาดำยังใช้รักษาโรคและอาการ และมีสรรพคุณอีกหลายอย่าง ใช้เป็นยาบำรุงร่างกาย โดยนำเอาทุกส่วนหรือทั้งห้ามาต้มอาบ ต้มสุม(อบไอน้ำ) แก้หวัดให้ใช้ใบมานวดชงน้ำกิน แก้ลมจุกเสียดในท้องใช้ผงใบแห้งชงน้ำกินหรือเคี้ยวกินใบสดๆ แก้ผดผื่นคันให้ตำใบผสมขมิ้นทา หรือจะนำมาทำเป็นยาอบก็ได้ สำหรับเด็กที่ร้องไห้งอแง ใช้รากฝนให้เด็กดมหรือทาลิ้นก็ได้ พ่อหมอแม่หมอเมืองเลยยังกินบัวฮาดำเป็นผักสดๆ กับน้ำพริก ส้มตำ หรือแกงกินก็ได้
การวิจัยในห้องทดลองพบว่า บัวฮาดำมีฤทธิ์ในการเพิ่มภูมิคุ้มกัน และช่วยป้องกันไวรัสไข้หวัดใหญ่ 2009(H1N1) จึงเป็นสิ่งที่สนับสนุนสรรพคุณชั้นยอดของบัวฮาดำ และทำให้นึกชื่นชมภูมิรู้ของคนโบราณที่ยกย่องให้เป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ประจำบ้าน เพื่อปกป้องครอบครัวจากสิ่งชั่วร้าย
บัวฮาดำ สมุนไพรตายยาก ยาดีอยู่หน้าบ้าน ต้องการเมื่อไหร่ก็ไปเก็บมา ไม่ต้องซื้อหา เป็นทั้งผักและยา ใช้กันมาแต่ปู่ยาตายาย มาถึงวันนี้เรากลับลืมเลือน แต่ก็ยังไม่สาย ขอให้รู้คุณค่าที่แท้จริง จากไม้ประดับก็กลับกลายเป็นไม้มงคลแก่ครอบครัว

ตำรับยา
ตำรับยาแก้ผดผื่นคัน
ใบบัวฮาดำตำผสมขมิ้น หรือใช้ทั้งต้นทำยาอบ
ยาแก้ไอ
ต้มกิน(ขื่อกิน) ทั้งต้นและใบ เป็นยาแก้ไอ หรือทำผงแห้งกิน นำใบมานวด ชงน้ำกิน หรือต้มกิน รากหรือใบ เผาไฟจนเป็นถ่าน เอาถ่านมาแช่น้ำกิน
ยาบำรุงทำให้เลือดลมดี สดชื่น
บัวฮาดำทั้งห้า ต้มอาบหรือสุม
ยากแก้ลมจุกเสียด
ใบแห้งทำเป็นผงผสมน้ำกิน หรือเคี้ยวใบสดๆ กินก็ได้
ยานวดแก้ปวดเมื่อย
ใบขาไก่ดำตำให้ละเอียด แช่เหล้าพอท่วมยา หมักไว้อย่างน้อย ๗ วัน คนบ่อยๆ จากนั้นนำมากรองได้เป็นยาดองเหล้าขาไก่ดำ นำมาทาบริเวณที่ปวดบวม หรือเคี่ยวกับน้ำมัน โดยใช้ใบขาไก่ดำ ๒ ส่วน กับน้ำมันงาหรือน้ำมันมะพร้าว ๑ ส่วน นำมาทาถูนวด
ยาเอ็น ยาแก้ข้ออักเสบ
ขาไก่ดำป่นให้แหลกแช่เหล้ากิน หรือนำใบสัก ๔-๕ ใบมาต้มน้ำ เคี่ยว ๓ แก้วเอา ๑ แก้ว กินวันละ ๒ เวลา เช้า-เย็น ทายาแช่เหล้าด้วย
ยาย่างรักษาอาการช้ำใน ตกต้นไม้ ควายชน
ใบหนาด ใบเปล้า ใบว่านซน ผีเสื้อขาว ผีเสื้อดำ บัวฮาดำ  บัวฮาขาว ใบขมิ้นขึ้น ใบว่านไพล สับให้ละเอียดทำเป็นยาย่าง
ตำรับยารักษาริดสีดวงลมตีขึ้นหูดับ
รากบัวฮาดำต้มกิน
ตำรับยาแก้ลมปากเบี้ยว ปากบิด
รากบัวฮาดำฝนกิน ฝนทา

ปิดการแสดงความเห็น