ตะขาบหิน… ไขรหัสพิษสัตว์กัดต่อย

img_2940ตะขาบหิน… ไขรหัสพิษสัตว์กัดต่อย……..โดย พี่ต้อม

ชื่อวิทยาศาสตร์  Muehlenbeckia platyclada (F.Muell.) Meisn.

ชื่อวงศ์  POLYGONACEAE

ชื่ออื่นๆ  ตะขาบแบน ตะขาบปีนกล้วย เพว เฟอ ว่านตะขาบ ว่านตะเข็บ ตะขาบบิน

ลักษณะทั่วไป  ไม้พุ่ม ลำต้นและกิ่งแบน ใบเดี่ยว เรียงสลับ ดอกสีขาวอมเขียว ผลสุกสีม่วงแดง

การขยายพันธุ์  ใช้กิ่งชำ

ตะขาบหิน บินมาแสนไกล

IMG_2938            ตะขาบหินหรือตะขาบบินเป็นสมุนไพรที่แม้คนไม่รู้จัก  พอเห็นต้นก็ยังเดาชื่อได้ถูกต้อง และจดจำได้ไม่ลืม เพราะจะหาสมุนไพรที่ชื่อกับตัวสมกันเท่านี้ไม่มีอีกแล้ว พ่อหมอยามักจะสั่งสอนลูกศิษย์ว่า ให้สังเกตรหัสนัยที่ธรรมชาติมักจะบอกไว้ สมุนไพรใดรักษาโรคอะไรก็มักจะมีลักษณะเหมือนอวัยวะที่เขารักษา ด้วยหลักการนี้พอเห็นตะขาบหินก็จะบอกได้ทันทีว่า ต้องใช้รักษาตะขาบกัด ซึ่งก็จริงเสียด้วย หมอพื้นบ้านทั่วไปจะใช้ใบตะขาบบิน ตำผสมเหล้า พอกหรือคั้นน้ำทา แต่ถ้าจะให้ดีต้องตำใบกับมะนาวพอกแปะแผล จะช่วยถอนพิษแมลงป่อง ตะขาบ ต่อ แตน แก้ฟกบวม เคล็ดขัดยอก

จริงๆ แล้ว บ้านของตะขาบหินอยู่แถวๆ อเมริกาใต้ แต่ปัจจุบันกระจายไปทั่วโลก คงเป็นนกนั่นเองที่บินพานำพันธุ์กระจายไปยังที่ต่างๆ ไม่น่าแปลกใจที่หมอยาทุกๆ ที่เข้าใจรหัสนัยของพืชชนิดนี้ และใช้ตะขาบหินในการแก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อยเหมือนกัน แต่ที่น่าแปลกคือ พ่อหมอไทยใหญ่ที่เมืองฝาง ใช้ตะขาบหินในสรรพคุณที่ไปพ้องกับหมอยาในอเมริกาใต้ได้ คือ ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ และลดบวม  IMG_2857

ผลการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสมุนไพรลดการอักเสบเมื่อสองปีที่แล้วพบว่า สารสกัดในแอลกอฮอล์ของตะขาบหินไม่เพียงแต่มีฤทธิ์ลดการอักเสบที่แรงมากตัวหนึ่ง แต่ในบรรดาสมุนไพรลดการอักเสบด้วยกัน ตะขาบหินจัดว่ามีสรรพคุณในด้านนี้ในอันดับต้นๆ เลยทีเดียว จึงเป็นพืชที่มีศักยภาพในการพัฒนามาใช้ประโยชน์ให้กว้างขวางขึ้น

ตะขาบหินเป็นตัวอย่างของรหัสนัยที่ธรรมชาติได้เกื้อกูลมนุษย์ โดยบอกกล่าวกันอย่างโต้งๆ แต่สิ่งอื่นๆ อีกมากมายในธรรมชาติจำเป็นจะต้องอาศัยจิตใจที่ละเอียดอ่อนและไม่ถูกครอบงำด้วยอหังการ เราจึงจะเข้าใจความหมายและคุณค่าที่แฝงเร้นอยู่ในสิ่งเหล่านั้น

 

ตำรับยา

ยาถอนพิษ ตะขาบ แมงงอด ต่อ แตน แก้ไข้จากแมลงต่อย

ใบตะขาบหินตำกับน้ำมะนาวแปะ

ยาขับปัสสาวะ ลดบวม

IMG_4128           ตะขาบหินทั้งต้น ต้มกิน และอาบ

ปิดการแสดงความเห็น