ดูกใส…แก้ภัยให้กระดูก

100_8527-1

ดูกใส แก้ภัยให้กระดูก…โดย ‘พี่ต้อม’
ชื่อวิทยาศาสตร์  Suregada multiflorum (A.Juss.) Baill.
ชื่อวงศ์  EUPHORBIACEAE
ชื่ออื่นๆ  ขันทองพยาบาท กระดูก ขันทอง ขุนทอง ดูกหิน ดูกไม้ ยางปลวก มะดูก หมากดูก หมากหลูบ ตองฝิ่น
ลักษณะทั่วไป  ไม้ต้น ใบเดี่ยว เรียงสลับ ดอกแยกเพศ แยกต้น สีเขียวอ่อนหรือเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม
การขยายพันธุ์ ใช้เมล็ด

ดูกใส ผู้พิชิตพิษในกระดูก

ตาส่วน พ่อหมอชาวปราจีน จะมียาดูกยาเอ็นประจำตัวอยู่ตำรับหนึ่งที่เรียกว่า ยา ๓ ดูก ๔ เอ็น อันมีดูกใส ดูกกินหรือดูกใหญ่ และดูกอึ่ง ส่วน ๔ เอ็นของตา คือ เอ็นอ่อน เอ็นหม่อน เอ็นอ้า และอีเอ็น(เถาเอ็น) แม้จะรู้จักยาตำรับนี้ แต่ก็ต้องใช้เวลาอยู่หลายปีกว่าจะตามหายา ๓ ดูก ๔ เอ็นของตาได้ครบว่า มีรูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร
DSC_0034      ที่เจอเป็นตัวแรกคือ ดูกใส เนื่องจากอาจารย์พเยาว์ เหมือนวงษ์ญาติ ปรมาจารย์ด้านเภสัชพฤกษศาสตร์ได้เอามาปลูกไว้ให้ดูตั้งแต่ตอนเรียนอยู่ที่คณะเภสัชฯ มหิดล แต่มักจะรู้จักกันในชื่อขันทองพยาบาท มีสรรพคุณเป็นยาถ่าย
ต่อมาเมื่อได้พบกับพ่อหมอแม่หมอเมืองเลย และพ่อหมอไทยใหญ่ จึงยิ่งมั่นใจว่า ดูกใสของตาส่วนนั้นใช้กับกระดูกดีจริงๆ เพราะหมอยาเหล่านี้ท่านใช้ลำต้นของดูกใสต้มกินตัวเดียว แก้ปวดหลัง เสริมกระดูก แก้ปวดกระดูก แก้มะเร็งกินกระดูก แต่น่าเสียดายว่าดูกใสมีข้อมูลการศึกษาวิจัยน้อยมาก แค่พบว่ามีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ยับยั้งการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ อันเป็นการยืนยันการใช้ของพ่อหมอยาทั้งหลายได้บ้าง
ดูกใสเป็นยารักษากระดูก ที่บรรพชนคนอีสานอุตส่าห์ตั้งชื่อชี้ทางไว้ให้แล้ว และยังมีการจารจารึกไว้ในตำรายาใบลาน ก็ขอให้ลูกหลานรีบเดินตาม หากทิ้งไว้นานทางอาจจะรกจนไม่เหลือร่องรอย เราก็จะหลงเคว้งคว้างไม่รู้จะไปทางไหน

เถาเอ็นอ่อนเรื่องน่ารู้
• ดูกใสมีฤทธิ์เฝื่อนเมา หมอยาไทยนิยมใส่ในตำรับยารักษามะเร็ง การศึกษาแผนใหม่พบว่า ดูกใสมีฤทธิ์ต้านเนื้องอกและโรคมะเร็งในเม็ดเลือด

ตำรับยา
ยาแก้ปวดกระดูก
ผีเสื้อ(คนทีสอ)ทั้งห้าหนัก ๔๐ บาท เครือเขาฮอ(บอระเพ็ด) หนัก ๔๐ บาท ผักเสี้ยนผีหนัก ๔๐ บาท ดูกใสหนัก ๔๐ บาท บดเป็นผงปั้นก้อนด้วยน้ำผึ้ง เท่าเม็ดพุทรา หรือหนึ่งช้อนกาแฟหรือหนักประมาณหนึ่งกรัม กินวันละ ๓ เวลา ก่อนอาหาร
ยาแก้ปวดกระดูก
ดูกใส หญ้าคมปาว ขัดเค้า หญ้าขัดมอน ต้มกิน
DSC_0135ยาเอ็น
ตาไก้ ตากวง รากดูกใส แก่นมันปลา(กันเกรา) เครื่องวงสุ่ม ขมิ้นเครือ แก่นซาตีขาว ยาหัว อ้อยดำ ต้มกินหายแล
ยาตุ่มพยาธิทั้งหลาย
ฮากหนามคอง ๑ รากดูกใส ๑ รากหมอน้อย๑ รากย่านาง๑ ฝนกิน
ยาแก้ไข้ แก้เส้น แก้เอ็น
ให้เอาต้นคอมส้ม ๑ ค้อแลน ๑ ดูกใส ๑ ยาหัว ๑ เอาเท่ากัน ต้มกินดีแล

ปิดการแสดงความเห็น