กุ้งแหลง…แรงฤทธิ์ พิชิตปวดบวม

กุ้งแหลง แรงฤทธิ์ พิชิตปวดบวม…โดย “พี่ต้อม”

IMG_0558
ชื่อวิทยาศาสตร์  Ricinus communis L.
ชื่อวงศ์ EUPHORBIACEAE
ชื่ออื่นๆ ละหุ่งแดง มะโห่ง
ลักษณะทั่วไป ไม้พุ่ม ลำต้นมีปุ่มตา ใบเดี่ยวเรียงสลับ ดอกช่อสีแดงมีนวลตามก้าน ผลรูปไข่เกือบกลม
การขยายพันธุ์ ใช้เมล็ด

กุ้งแหลง ละหุ่งแดง แรงฤทธิ์พิชิตปวด บวม
กุ้งแหลง เป็นชื่อที่พ่อหมอยาไทยใหญ่เรียกละหุ่งแดง เนื่องจากมีใบเป็นแฉกๆ เหมือนหัวกุ้ง และมีสีแดง(ภาษาไทยใหญ่จะออกเสียงเป็นแหลง) นับเป็นสมุนไพรที่ขึ้นชื่อลือชาว่า ระงับการปวดที่มีอาการบวมร่วมด้วยได้ดีนัก นิยมใช้ใบและเมล็ดเป็นส่วนผสมในยาประคบ อบ อาบ นวด เพื่อลดอาการปวดและบวม เมื่อมีอาการฟกช้ำดำเขียวเกิดขึ้น ไม่ต้องวิ่งแจ้นไปพบพ่อหมอที่ไหน
แม่ๆ สามัญชนคนธรรมดาก็รู้จักใช้หมากหุ่งแดง(กุ้งแหลง) คือ เพียงแต่นำใบสดมาอังไฟ หรือผสมกับสมุนไพรตัวอื่น เช่น ไพล เปล้าใหญ่ จเริมเผือก(เสนียด) ประคบบริเวณที่เป็นก็ทุเลาแล้ว นอกจากนี้ยังใช้ใบหั่นตำผสมกับงา คั่วไฟพออุ่น ใช้ประคบหรือพอกแก้อาการปวดบวมตามข้อ(อาจรวมทั้งเก๊าท์ รูมาตอยด์ด้วย) จะพบว่าในตำรับยาประคบส่วนใหญ่มีใบกุ้งแหลงอยู่ด้วยเสมอ
ส่วน พ่ออนุ หมอยาชาวไทยใหญ่ ใช้กุ้งแหลงต้มอาบในการรักษาอาการบวม“พอหลิบ” คือมีอาการบวมในตอนเช้าพอตอนเที่ยงก็ยุบ โดยนำต้นมาหักทำเป็นมัด ๓ มัด ต้มอาบก่อนนอน
พ่อหมอเผดิม ส่างเสน ใช้ทุกส่วนของกุ้งแหลง ทำเป็นยาประคบแก้ปวดบวมได้ทุกอย่าง พ่อเผดิมยืนยันว่ากุ้งแหลงมีฤทธิ์แรงมาก ตัวเดียวก็เอาอยู่ และรักษาอาการปวดบวมได้ทุกอย่าง
ส่วนพ่อหมอยาอีสานนิยมใช้รากของหมากหุ่งแดงฝน เพื่อรักษาอาการพิษจากแมลงสัตว์กัดต่อย เช่นงู ตะขาบ แมลงป่อง รวมทั้งตำเป็นยาพอกเหงือกแก้ปวดฟัน เป็นต้น
น้ำมันของกุ้งแหลงที่ได้จากการหีบเย็น มีฤทธิ์ร้อนเหมือนน้ำมันงา ใช้ทาแก้ปวดหัว เวียนหัว แก้ปวดบวม ฟกช้ำดำเขียว รวมทั้งใช้ทาเพื่อประสานกระดูกให้ติดเร็วได้ดีมาก

 

IMG_0562กุ้งแหลง สมุนไพรกู้(สะเก็ด)ระเบิด
เมล็ดของกุ้งแหลงเป็นสมุนไพรประจำห่อยาชนิดหนึ่งของเจ้าขุนแหลง ผู้สืบสายมากจากตระกูลหมอยาของเจ้าฟ้าเมืองขอน เจ้าขุนแหลงบอกว่า เมล็ดของกุ้งแหลงสามารถดึงสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกายได้ดีนัก แม้แต่สะเก็ดระเบิด โดยท่านจะตำเมล็ดของกุ้งแหลงแปะไว้ที่แผลแล้วเอาผ้าพันไว้ ทิ้งไว้ ๑๒ ชั่วโมง สะเก็ดระเบิดก็จะโผล่ออกมาที่ผิว แล้วจึงใช้คีมดึงออกมา ท่านยืนยันว่าท่านใช้มานักต่อนัก

กุ้งแหลง ยาดีที่สตรีควรรู้จัก
กุ้งแหลงนั้นเป็นที่รู้จักดีของสตรีสมัยก่อน ทั้งไทย ลาว ไทยใหญ่ ว่าเป็นทั้งยาและเครื่องสำอาง แม่หมอยาสังวาล กลิ่นไกล ผู้สืบสายหมอยาเมืองร้อยเอ็ด วัย ๕๐ ปี เล่าว่า รุ่นพ่อรุ่นแม่เคยใช้น้ำมันหมากหุ่งทาผม ทาคิ้ว ทำให้ผมและคิ้วดกดำ โดยนำเมล็ดของหมากหุ่งแดงมากะเทาะเอาเปลือกนอกออก นำเมล็ดในไปตำกับหญ้าคาแห้ง แล้วคั้นน้ำมันออกมา ส่วนที่เป็นกากเอาไปทำขี้ไต้จุดไฟ ส่วนที่เป็นน้ำมันนำไปเคี่ยวกับใบหมี่หรือว่านหอมต่างๆใช้เป็นน้ำมันทาผม
คนรุ่นนั้นยังใช้ใบหมากหุ่งแดงลนไฟประคบเต้านม หรือต้มกินต้มอาบ เพื่อกระตุ้นให้น้ำนมไหล กุ้งแหลงยังเป็นส่วนประกอบของยาประคบ ยาอบ ยาอาบ ยาทับหม้อเกลือหลังคลอด เพื่อลดอาการบวม ทำให้หน้าท้องยุบอีกด้วย
เมล็ดของกุ้งแหลงใช้ตำแปะที่เท้าเพื่อกระตุ้นให้คลอดง่าย พอคลอดเสร็จแล้วให้รีบเช็ดหรือล้างออก แล้วทุบเมล็ดอันใหม่รีบเอาไปแปะตรงขวัญของแม่เพื่อให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น

IMG_08622

ตำรับยา
ยาพอกหรือประคบแก้ปวดบวมตามข้อ ตามเข่า
ใบกุ้งแหลงหั่น ตำกับงาด่อน ห่อใบตองหมกไฟ พออุ่นนำไปพอกบริเวณที่ปวดบวม หรือจะใช้ประคบเหมือนลูกประคบทั่วไปก็ได้
ยาน้ำมันนวด แก้แขนหัก ขาหัก ใช้คู่กับมนต์หรือไม่ใช้มนต์ก็ได้
น้ำมันงาด่อน(งาขาว) เมล็ดบักหุ่ง(มะละกอ) เมล็ดหมากหุ่งแดง เมล็ดหมากหุ่งขาว เมล็ดหุ่งฮั้ว(สบู่ขาว, หมากเยา) เคี่ยวใส่กัน ทากระดูกแตก กระดูกหัก แก้ปวด แก้เมื่อย แก้เส้น แก้เอ็นตึง
ยาอบ ยารม แก้ปวดเมื่อย แก้บวม แก้ริดสีดวงทวาร
เคือตาปลา(เถาวัลย์เปรียง) ผักหนอก(บัวบก) ใบหมากหุ่งแดง ต้มฮม(ต้มเอาไอรม)
ยาทับหม้อเกลือหลังคลอด
ใบละหุ่งแดง หัวไพล เปล้าใหญ่ ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน ใบยอ ใบกระบือเจ็ดตัว ตะไคร้ นำไปทับหม้อเกลือหลังคลอด
เรื่องน่ารู้
• ละหุ่งเป็นพืชโบราณ มีหลักฐานการใช้เมล็ดละหุ่งในสุสานของชาวอียิปต์ตั้งแต่สี่พันปีก่อนคริสตกาล มีสองชนิดคือ ชนิดขาวหรือเขียวและชนิดแดง มีชื่อวิทยาศาสตร์เหมือนกัน หมอยาไทย ไทยใหญ่ หมอยาอีสานนิยมใช้ชนิดสีแดงทำยา ส่วนในอินเดียใช้ทั้งสองชนิด
• ผู้เฒ่าผู้แก่ย้ำว่า เม็ดของหมากหุ่งนั้นมีพิษนัก ห้ามกินเด็ดขาด ถ้ากินเมล็ดดิบ ๆ เพียง ๒-๓ เมล็ด ก็อาจทำให้ตายได้ หากเผลอกินเข้าไป ต้องทำให้อาเจียนและรีบส่งโรงพยาบาลทันที เนื่องจากในเมล็ดของละหุ่งมีสารพิษพวกโปรตีนชื่อ ริซิน(ricin) ดังนั้นวิธีบีบน้ำมันจากเมล็ดจะต้องไม่ใช้ความร้อน ถ้าบีบโดยใช้ความร้อนจะมีสารดังกล่าวติดมาด้วย จึงห้ามใช้ทำยา
• น้ำมันละหุ่ง(castor oil) ในการเป็นยาสมัยใหม่จะใช้เป็นยาระบายหรือยาถ่ายอย่างอ่อน มีฤทธิ์กระตุ้นผนังลำไส้ให้บีบตัวขับกากอาหารออกมา มักใช้ในผู้ป่วยโรคท้องเดินเฉียบพลันที่เกิดจากอาหารเป็นพิษ เพื่อขับถ่ายอาหารที่เป็นพิษออกมา หรือใช้ทำความสะอาดลำไส้ก่อนการเอ็กซเรย์ลำไส้และกระเพาะอาหาร
• น้ำมันละหุ่งยังยังใช้เป็นน้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์ ใช้ในอุตสาหกรรมทำสี ทำหมึกพิมพ์ เครื่องสำอาง และสบู่
• หมากอ่อนของหมากหุ่งแดงกินได้ ไม่เบื่อ กินสดๆ กับน้ำพริกหรือผิงไฟกินก็ได้(ยืนยันจากทั้งแม่หมอสังวาล กลิ่นไกล และแม่เฒ่ากี้ ภรรยาพ่ออนุ)

IMG_1984

กุ้งแหลงเป็นสมุนไพรที่มีคุณค่ามากมายอย่างไม่น่าเชื่อ แต่ด้านดีๆ เหล่านี้กลับถูกมองข้าม เพราะอคติที่เห็นแต่เป็นพืชพิษ จนเมื่อได้มองเข้าไปเห็นตัวตนที่แท้จริงของละหุ่งแดง ที่งดงามทั้งกิ่ง ก้าน ใบ และฤทธิ์ทางยาแสนวิเศษนั่นแหละ ก็จะหลงรักไม้ชนิดนี้ ที่หากวันหนึ่งเมื่อโลกวิกฤต ก็อาจจะเป็นทางออกของมนุษยชาติในด้านพลังงานอีกด้วย

ปิดการแสดงความเห็น