หมากลิ้นช้าง ร้อนแรง สร้างพลัง

หมากลิ้นช้าง ร้อนแรง สร้างพลัง…โดย ‘พี่ต้อม’
IMG_3583

ชื่อวิทยาศาสตร์ Oroxylum indicum (L.) Kurz
ชื่อวงศ์ BIGNONIACEAE
ชื่ออื่นๆ เพกา ดุกะ มะลิดไม้ ลิ้นฟ้า เบโก
ลักษณะทั่วไป ไม้ยืนต้น สูงได้ถึง ๒๗ เมตร ลำต้นมีเปลือกสีเทา มีรูอากาศกระจายทั่วลำต้น ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ช่อใบยาว ดอกเป็นช่อขนาดใหญ่ที่ยอด สีเขียวอมแดง ผลเป็นฝักแบนยาว เมล็ดรูปไข่แบนขนาดกว้าง
การขยายพันธุ์ ใช้เมล็ด และปักชำ

หมากลิ้นช้าง ยากำลังช้าง

       หมากลิ้นช้าง หรือเพกา หนึ่งในต้นไม้ที่มีความสำคัญของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยใหญ่ เป็นยากำลังที่สำคัญมากตัวหนึ่ง ใช้เป็นส่วนประกอบของยาแฮงสามช้าง ได้แก่ รากหมากลิ้นช้าง รากไม้อ้อจ๊าง รากหมากแห้งช้าง(มะเขือพวง) ใช้ต้มกินเป็นยากำลัง พ่อสายแหลด หมอยาไทยใหญ่ท่านหนึ่งต้มP1070790กินเป็นประจำ ท่านบอกว่าช่วยผู้ชายที่ไม่มีแรงให้สามารถทำงานทำการได้ นอกจากนี้ผงของเปลือกเพกาและฝักอ่อนที่ยังงอพับได้นั้นเจ้าขุนแหลง หมอยาแห่งเมืองขอนบอกว่าสามารถใช้เป็นยาบำรุงกำลังให้แข็งแรง แก้อ่อนเพลีย ได้เช่นกัน
       ความรู้เรื่องการใช้ฝักอ่อนเพกาเป็นยาบำรุงกำลังนี้ มิใช่มีเพียงแต่หมอไทยใหญ่ที่นิยมใช้เท่านั้น แม้แต่หมอยาพื้นบ้านภาคกลางก็ใช้เพื่อเพิ่มกำลังและสมรรถภาพทางเพศเช่นกัน ตอนที่ยาไวอากร้าเข้ามาขายในเมืองไทยใหม่ๆ ตาส่วน สีมะพริกบอกว่า ฝักเพกาที่นิยมกินเป็นผักนี้แหละสามารถใช้แทนได้ ตรงกับการใช้ของหมอยาไทยใหญ่ รวมทั้งในอินเดียก็ใช้เพกาเป็นยาบำรุงสมรรถภาพเช่นเดียวกัน

หมากลิ้นช้าง ยาดีที่ต้องปลูก

P1070786        เรื่องราวของหมากลิ้นช้างในความทรงจำเกือบจะเลือนหายไปแล้ว จนได้พบกับเจ้าขุนแหลง ท่านไม่เคยเรียกเก็บเงินจากผู้ป่วย เมื่อตรวจรักษาเสร็จ ก็แล้วแต่คนไข้ว่าจะวางเงินไว้ให้เท่าใด เจ้าขุนแหลงปลูกหมากลิ้นช้างไว้ที่บ้านกลางเมืองขอน เมื่อมีคนไข้ที่เป็นแผลหรือได้รับบาดเจ็บ อักเสบช้ำบวมมา ท่านจะเดินไปหลังบ้านแล้วถากเปลือกเพกามาใช้ใส่ในตำรับยาล้างแผล ยาต้มแก้ปวดแก้อักเสบ ท่านบอกว่าสมัยก่อนทหารที่ต้องอยู่ในป่าจะใช้หมากลิ้นช้างในหลากหลายสรรพคุณ ที่เด่นๆ คือ ใช้ต้มน้ำล้างแผลไม่ให้เป็นหนอง รักษาฝี แก้ปวด แก้เมื่อย บำรุงกำลัง เป็นต้น
 ิbandong (364)          หมากลิ้นช้างเป็นยาร้อน หมอยาพื้นบ้านทั่วไปจึงนิยมใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ เพิ่มน้ำอสุจิ ขับลม ช่วยย่อยอาหาร แก้ไอ ขับเสมหะ แก้หอบหืด แก้ปวดแก้อักเสบ ใช้ประคบแก้ปวดเมื่อย รักษาปัญหาผิวหนัง ช่วยฆ่าเชื้อในแผล ฝี หนอง แก้พิษ แก้เมาเหล้า แก้เมาเบื่อ
หมากลิ้นช้างกับการศึกษาวิจัยสมัยใหม่

         มีการวิจัยเกี่ยวกับเพกา หรือหมากลิ้นช้าง พบว่ามีฤทธิ์ลดอักเสบ ต้านการแพ้ ต้านอนุมูลอิสระ ต้านเซลมะเร็ง ลดการซึมผ่านของน้ำออกจากหลอดเลือดจึงลดการอักเสบบวมได้ ลดโคเลสเตอรอล งานวิจัยเหล่านี้ล้วนแต่สนับสนุนสรรพคุณที่หมอยาพื้นบ้านเคยใช้มาแล้วทั้งสิ้น
IMG_3444        หมากลิ้นช้างสะท้อนถึงพลังแห่งความเมตตาปรานีของครูหมอยาพื้นบ้าน ที่ตั้งใจช่วยเหลือให้คนหายจากโรคภัยที่เบียดเบียน โดยใช้การเยียวยาจากวิถีธรรมชาติที่สอดรับกับวิถีชุมชน ยิ่งกว่าจะมุ่งหวังในอามิสสิ่งตอบแทน นับเป็นแรงบันดาลใจให้กับหมอแผนไทยรุ่นหลังได้สืบสานจิตวิญญาณของท่าน
เรื่องน่ารู้
• คนไทยใหญ่เชื่อว่า ถ้าใส่เปลือกต้นหมากลิ้นช้างลงในอาหาร จะแก้รสเปรี้ยวแก้เผ็ดได้ เช่น ใส่ลงไปในอาหารที่ใส่มะนาว อาหารนั้นจะไม่เปรี้ยว
• คนท้องห้ามกินเพราะจะทำให้แท้ง เนื่องจากเป็นยาที่ร้อนมาก ว่ากันว่าแค่เผาฝักกินบนบ้าน ควายอยู่ข้างล่างใต้ถุน ถ้ากำลังตั้งท้องอยู่ก็อาจแท้งได้
• ยอดอ่อนกินเป็นผักสด ลวกกิน เผากินก็ได้ ส่วนฝักอ่อนมีวิตามินซีสูงมาก กินเป็นผักสด เผากิน ลวกกิน แกงกินได้ เมล็ดแก่ของหมากลิ้นช้างมีพิษ ห้ามกินดิบๆ
• ไม้อ้อจ๊าง หรือต้นอ้อยช้าง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Heteropanax fragrans (Roxb. Ex DC.) อยู่ในวงศ์  ARALIACEAE  มีลักษณะคล้ายเพกามาก เป็นยากำลังที่สำคัญอีกตัวหนึ่งของไทยใหญ่ มีชื่ออื่นๆ เช่น ชะระกออาย่อ ตีเจ้าร้อยท่า พระเจ้าร้อยท่า พาเคor (1)

ตำรับยา

ยาบำรุงกำลัง
      รากหมากลิ้นช้าง รากต้นอ้อยช้าง รากมะเขือพวง ต้มหรือดองกิน(ถ้าดองควรทำให้แห้งก่อน)
ยาบำรุงร่างกาย แก้ปวดเมื่อย
      เปลือกของต้นหรือฝักอ่อนที่ยังงอพับได้ของหมากลิ้นช้างตากแห้ง ทำเป็นผงผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอนขนาดเท่าเม็ดพุทราไทย กินครั้งละ ๒ เม็ด วันละ ๓ ครั้ง หลังอาหาร มีสรรพคุณบำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย แก้ปวดเมื่อย แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ แก้อาการตกขาว ประจำเดือนไม่ปกติ บรรเทาอาการหอบหืด

ยาแก้ตกขาว
     เปลือกหมากลิ้นช้างต้มกิน

ยาแก้หูด
      เอาเปลือกฝนทาถูบ่อยๆ

ยาแก้ไอ
     ใช้เมล็ดแห้ง ๑/๒ – ๑ กำมือ หนัก ๑.๕ – ๓ กรัม ต้มกับน้ำครึ่งลิตร( ๒ แก้ว) ต้มเคี่ยวด้วยไฟอ่อนๆ ประมาณ ๑ ชั่วโมง ดื่มแต่น้ำครั้งละ ๖๐ ซีซี(ประมาณหนึ่งในสี่แก้ว) วันละ ๓ ครั้ง

ปิดการแสดงความเห็น