ยาฮากแดง แรงฤทธิ์…/…ยาฮากเหลือง หนึ่งไม่มีสอง เรื่องของกำลัง

ยาฮากแดง แรงฤทธิ์…โดย ‘พี่ต้อม’
Exif_JPEG_PICTUREชื่อวิทยาศาสตร์  Rubia cordifolia L.
ชื่อวงศ์  RUBIACEAE
ชื่ออื่นๆ เสี้ยวโข่ กวางแฮะ เครือไข่ค้าง ข้าวเย็นเหนือเถา ลิ้นหมาใน ลิ้นเงิก เอกอนะฉึ
ลักษณะทั่วไป ไม้เถาหรือไม้เลื้อยขนาดเล็ก ยาวได้ถึง ๑๐ เมตร ลำต้นเป็นสันเหลี่ยม มีข้อตามลำต้น มีเหง้า เปลือกรากสีแดงบาง ใบเดี่ยว ออกตามข้อเรียงตัวเป็นวงรอบจำนวน ๒-๘ ใบ แต่ส่วนใหญ่ที่พบมักเป็น ๔ ใบ ปลายใบแหลมหรือเรียวแหลม ดอกออกเป็นช่อแยกแขนง
การขยายพันธุ์  ใช้เมล็ด

Exif_JPEG_PICTUREยาฮากแดง ยาแรงดีที่ต้องค้นหา

ยาฮากแดงกับยาฮากเหลืองเป็นสมุนไพรในตำรับยากำลัง ที่ได้ยินพ่อหมอไทยใหญ่เอ่ยถึงเกือบทุกครั้งที่เดินป่าด้วยกัน แต่ที่พบเป็นประจำคือ ยาฮากเหลือง จนมาวันหนึ่งได้เดินป่ากับพ่อหมอมูเซอห้าท่านที่อมก๋อย ท่านพาเดินลัดเลาะขึ้นเขาลงเขาจนเกือบหมดวัน เพื่อหายาตัวหนึ่งซึ่งเราไม่รู้ว่าเป็นตัวยาอะไร รู้แต่ว่าสำคัญมาก สุดท้ายมีพ่อหมอสองสามคนแวะลงไปในหุบเขา แล้วก็ได้ยินเสียงคล้ายเสียงสวดมนต์ ถามได้ความว่าท่านทำพิธีขอจากเจ้าป่าเจ้าเขา จนในที่สุดก็พบสมุนไพรที่ท่านค้นหา พ่อหมอทุกคนดูโล่งอกที่บรรลุเป้าหมาย จึงจำสมุนไพรต้นนั้นได้ติดตา โดยเฉพาะรากที่มีสีแดงสดใส ใบรูปทรงมนรี ปลายใบแหลมออกมาสี่ใบที่ข้อเดียว
นี่คือยากำลังสุดยอดของพ่อหมอมูเซอที่เรียกสมุนไพรต้นนี้ว่า เอกอนะฉึ รากต้มกินรักษาอาการปัสสาวะไม่ออก รากดองกินบำรุงกำลัง ถึงขนาดว่าจะทำให้เมียไม่ได้หลับได้นอนเลยทีเดียว พ่อหมอยังบอกว่า เป็นยาดองที่อร่อยมีรสหวาน และสมุนไพรต้นนี้หายากมาก ตั้งแต่นั้นก็คอยสอดส่ายสายตามองหาต้นเอกอนะฉึอยู่เสมอ
Exif_JPEG_PICTURE      เมื่อบอกลักษณะต้นไม้นี้กับพ่อหมอไทยใหญ่ ทุกคนต่างก็รู้จักสมุนไพรชนิดนี้ และมีชื่อไทยใหญ่อยู่หลายชื่อ เช่น ลิ้นหมาใน ลิ้นเงิก ใช้เป็นยากำลัง รากเข้าตำรับยาต้มบำรุงกำลังหรือดองเหล้ากินพร้อมกับบอกว่า นี่คือ ยาฮากแดงตัวจริง เนื่องจากยังมีสมุนไพรอื่นๆ ที่เรียกว่ายาฮากแดงเหมือนกัน
ยาฮากแดงถือเป็นสมุนไพรบำรุงกำลังที่ได้รับการยอมรับกันทั่วและกล่าวขวัญถึงอยู่เสมอ เพียงแต่ว่ามีน้อยคนนักที่จะได้เห็นต้นของมันจริงๆ และอีกไม่นานมันอาจเหลือแค่ตำนาน เพราะเราเหลือพื้นที่ให้เขาน้อยลงทุกที

ตำรับยา
ดูในตำรับยาบำรุงกำลังของเจ้ายอดศึกใน “ม้าสามต๋อน”

ยาฮากเหลือง หนึ่งไม่มีสอง เรื่องของกำลัง

IMG_9165
ชื่อวิทยาศาสตร์  Desmodium oblongum Wall. Ex Benth.
ชื่อวงศ์  FABACEAE
ชื่ออื่นๆ หนาดคำ ยาต้นกำลังพระ เครือแพรว ต้นรากน้อย
ลักษณะทั่วไป ไม้พุ่มสูงได้ถึง ๒ เมตร ลำต้นสีน้ำตาลอมแดง ใบเดี่ยวเรียงตัวแบบสลับ รูปใบหอกยาว ปลายแหลม ดอกออกเป็นช่อ สีม่วงเข้ม ผลเป็นฝักแคบและยาว แตกแบบหักเป็นข้อๆ
การขยายพันธุ์ ใช้เมล็ดหรือปักชำ

IMG_9333ยาฮากเหลือง ลือเลื่องสรรพคุณ
ยาฮากเหลืองนับเป็นสมุนไพรตัวหนึ่งที่พ่อหมอยาไทยใหญ่ให้ความสำคัญมาก ทุกครั้งที่ไปเดินป่ากันพอพบยาฮากเหลือง พ่อหมอทุกคนจะมีทีท่าราวกับพบทองคำ ในคราวที่เดินทางไปเยือนพ่อหมอไทยใหญ่ที่รัฐฉาน พ่อหมอสันต๊ะได้เตรียมการปลูกสมุนไพรที่สำคัญๆ ของไทยใหญ่ไว้ หนึ่งในนั้นคือ ยาฮากเหลือง ซึ่งช่วงนั้นออกดอกสีม่วงสวยงามไว้รอรับเราพอดี ครั้นต่อมาเมื่อได้พบยาฮากเหลืองอีกในเขตป่าอำเภอชัยปราการ จังหวัดเชียงใหม่อีก ก็จำได้ทันที
ใช้ทั้งเป็นยาเดี่ยวหรือเป็นยาตำรับรวมกับสมุนไพรบำรุงกำลังอื่นๆ เช่น ยาฮากแดง ม้าสามต๋อน ยานางหนุ่ม เป็นต้น
ส่วนพ่อหมอยาเมืองเลย พ่อหมอปกาเกอะญอต่างก็ใช้ยาฮากเหลืองเป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงเลือด บำรุงร่างกาย แก้ปวดเมื่อย เช่นกัน ยาฮากเหลืองเป็นหนึ่งในสมุนไพรสำคัญ แต่รอวันที่จะสูญหายไปพร้อมกับวิถีของหมอยาพื้นบ้าน ทางเดียวที่จะต่อลมหายใจนี้ได้ คือ ส่งเสริมให้หมอยาพื้นบ้านได้ใช้ความรู้ดูแลผู้คน และรักษาป่าอันเป็นบ้านของยาฮากเหลืองและเพื่อนพ้องให้อยู่เคียงคู่กันIMG_7170

ตำรับยา
ยาบำรุงกำลัง
รากยาฮากเหลือง หรือใช้ร่วมกับรากยาฮากแดง รากยานางหนุ่ม รากม้าสามต๋อน ดองหรือต้มก็ได้

 

ปิดการแสดงความเห็น